VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
13 Aralık 2013 Cuma | Anasayfa > Haberler > Anneciğim dün do’dan yapmıştım, bugün do diez’den
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Anneciğim dün do’dan yapmıştım, bugün do diez’den

Bu cümle “Harika Çocuk” yasasıyla eğitim gören İdil Biret’in adeta yeteneğinin ispatı gibi. Çünkü İdil Biret bu sözleri henüz bir çocukken lazımlıkta söylermiş. 1988’de vefat eden annesi Leman Biret’in kaleme aldığı “İdil Biret’in Çocukluk ve Gençlik Yılları” kitabı, küçük müzisyenin otomobil kornasından bardak sesine her sesi nota değeriyle söyleyebilen mucizevi yeteneğinin boyutlarını gösteriyor.

SERHAN BALİ

Dünyaca Ünlü Müzisyenler de Çocuktu”. Akif Saydam’ın yıllar önce okuduğum bir kitabıydı bu. Kitapta, “harika çocuk” olarak nitelendirilen müzik tarihinin büyük bestecilerinin her yönden sıradışı hayatları, aldıkları eğitim, anne-babaları ve çevreleriyle ilişkileri hakkında bilgiler veriliyordu. “İdil Biret’in Çocukluk ve Gençlik Yılları-Hatıralar ve Gazete Kupürleri Defteri 1945-1958” isimli kitabı okurken aklıma bu anım geldi.

Kitap, dünyaca ünlü piyanistimiz İdil Biret’in (d.1941) annesi Leman Biret’in yıllar sonra yazıya döktüğü anıları ve 1945-1958 yılları arasında Türk ve dünya basınında kızı hakkında çıkan haberlerin kupürlerini ve eşitli yazışmaları içeriyor. Kitap okunduğunda, Türkiye’de hiçbir müzisyenin çocukluk yıllarının İdil Biret’inki kadar renkli ve sıradışı geçmediği gerçeği de ortaya çıkıyor.


BİR YASANIN SONUCU
Büyük bir piyanisttir İdil Biret ama onun Türkiye ve Türk toplumu için taşıdığı önem bambaşkadır. İdil Biret bu ülkenin modernleşme tarihçesinin sembollerinden biridir. İmparatorluğun yıkıntıları arasından taze bir heyecanla kurulmuş genç Cumhuriyetin en önemli kültürel başarı sembollerinden biridir. Böylesine muazzam bir müzik yeteneğinin Anadolu coğrafyasında ortaya çıkışı, Atatürk’ün “müzik devrimi” ışığında taş üstüne taş koyarak geliştirilen hamlelerin taçlandırılması olarak görülür. Bu az görülür yetenek mutlak surette müzik alanında o günün en iyi hocaları tarafından en ileri yöntemlerle yetiştirilmelidir. Ama nasıl? İşte o zaman “harika çocuklar yasası” devreye girer.

İlk derslerini Ankara’da Mithat Fenmen’den alan İdil Biret, TBMM’de 1948 yılında çıkartılan ve kendisiyle birlikte Suna Kan’ı da kapsayan bu özel yasayla, müzik dünyasının efsanevi piyanist-pedagogu Nadia Boulanger ile çalışmak üzere Paris Konservatuvarı’na yollanır. Burada sekiz yıl okuduktan sonra bambaşka geleneklerden gelen iki dev piyanist Wilhelm Kempff ve Alfred Cortot ile çalışarak sanatını mükemmelleştirir.

Leman Biret’in -fazla uzun olmayan- anıları, okurla ilk kez bu kitapta buluşmuyor. Sanatçıyla ilgili tüm bilgi ve belgelerin yer aldığı www.idilbiret.eu internet sitesinde bu anıların düzeltilmiş hali okunabilir. Bir kısmına ise Şefik Kahramankaptan’ın “İsmet İnönü ve Harika Çocuklar” (Ümit Yayıncılık) adlı kitabında yer verilmişti. Elimizdeki yeni kitapta okura sunulan ise, anıların daktilo metinlerinin tıpkıbasımı; tüm ifade ediş özellikleri ve imla hatalarıyla birlikte. Leman Biret o yıllardan aklında kalanları ancak yıllar sonra yazıya dökebilmiş. 1988 yılı Aralık ayında vefat edince de anıların gerisi gelmemiş.

Kolaylıkla unutulabilecek o kadar çok ayrıntıyı yazmış ki Leman Hanım; ömrü vefa etseydi, kızının sonraki yılları üzerine kimbilir daha nice satır kaleme alacaktı, diye düşünmeden edemiyor insan.

Klasik müzik sanatçısının “ciddiyet timsali” imajıyla zihinlerde yer ettiği düşünüldüğünde, anılarda geçen kimi satırlara gülmemek elde değil. Örneğin küçük İdil’in lazımlıkta çıkardığı seslere bile nota ismi vermesi, bu komik satırlar arasında yer alıyor. Mutlak kulak sahibi olduğu için otomobil kornasından bardak şangırtısına kadar çevresinde duyduğu her sesi nota değeriyle söyleyebilen küçük İdil, Leman Hanım’a “Anneciğim, dün do’dan yapmıştım ama bugün do diyez’den yaptım” dermiş.

Kitapta anıların sona erip gazete kupürlerinin başladığı yerde ‘Kemal Derviş’ adlı bir İdil Biret hayranının yazdığı ‘şiir’ dikkati çekiyor. “Paris’in musiki üstatlarını hayran bırakan İdil Biret” adlı bu şiirin sahibinin kimliği öğrendiğime göre bilinmiyor. Kitabın dörtte üçünü kaplayan gazete kupürleri aslında bir dönemin Türkiye panoramasını okura sunması bakımından da ilginç.

O yılların gazete köşelerinde çıkan makaleler, İdil Biret gibi “müstesna bir müzik yeteneğine” sahip olmanın dönemin insanlarına yaşattığı mutluluk, gurur, şaşkınlık, telaş gibi duyguları gözler önüne seriyor. Mutlu ve gururludur Türkiye’de insanlar çünkü dönemin önemli müzik otoriteleri sözbirliği etmişçesine bu küçük Türk kızının müzik alanında ancak yüz yılda bir görülebilecek bir yeteneğe sahip olduğunu söylemektedirler. Aynı zamanda şaşkın ve telaşlıdırlar da zira en iyi şartlarda müzik eğitimi verilmesi gerektiğine inandıkları bu “harika çocuk” için dönemin kısıtlı şartlarında pek çok olanağı seferber etmeleri gerektiğinin bilincindelerdir.

Amerika’ya gidecek de ne olacak!
“Harika Çocuklar Yasası”nın çıkartılmasına itiraz eden bazı “muhalif” milletvekillerinin trajikomik savunmaları dikkat çekici. Seyhan milletvekili Sinan Tekelioğlu görüşmeler sırasında demiş: “Türk milleti her şeyin fevkinde adam yetiştirmek istidadına haizdir. Fakat bugün bu darlık içinde kıvranan bir hükümet nasıl oluyor da böyle bir teşebbüse geçiyor ve bir çocuk için teklif veriyor? Bu teklif bütçe komisyonuna geliyor, çocuk iki oluyor ve iki de anası babası, oldu dört. Ayda beşer yüz bin lira. Bu parayı veriyoruz. Neticesi ne olacak bilmem ki, acaba bu çocukların bugünkü vaziyeti devam edecek midir? Yoksa bir noktada duracak mıdır? Şurada Numune Hastanesi’nde dört tane insan bir yatakta yatarken beş yaşındaki İdil hanımı Amerika’ya göndereceğiz. Ne öğrenecek Amerika’da? öğrenecekmiş. İdil’in yanında Suna’yı Amerika’ya gönderiyoruz, amma tuhaf bu iş yahu. Oradan belki de bir enişte getirecektir. Sonra bu çocuk 16 sene gibi bir zamanda Türklük haleti ruhiyesini evsafını acaba muhafaza etmek imkanı var mı, soruyorum size. Burada salondan ‘Vaaar, vaaar’ sesleri yükseliyor, ama Tekelioğlu ‘Yoktur’ diyerek devam ediyor... ”

KİTABI SATIN ALMAK İÇİN TIKLAYINIZ

 İdil Biret İdil Biret'in Çocukluk ve Gençlik Yılları

Leman Biret

Detay için tıklayın

Paylaş