VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
14 Ekim 2014 Salı | Anasayfa > Haberler > Beyaz dondurma yasağını delen siyahi
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Beyaz dondurma yasağını delen siyahi

Maya Angelou’nun anılarını kaleme aldığı “Kafesteki Kuş Neden Şakır, Bilirim” vanilyalı dondurma yemenin bile ırk ayrımına dayandığı bir dönemi ve dünyayı anlatıyor.


Hayata üç yaşında kimsesiz yapılan bir yolculukla uyanmak”. Maya Angelou’nun yedi otobiyografik kitabından biri olan “Kafesteki Kuş Neden Şakır, Bilirim” böyle başlıyor ve yazarın on yedi yaşına kadarki serüvenini anlatıyor. Hem kadın hem zenci kimliğinin getirmiş olduğu ötekilikle çocukken yaşadığı travmaları ele alan kitabın satıraralarında ise Büyük buhran ve II. Dünya Savaşı’nın izlerini de görmek mümkün.
Yazarın çocukluğuna dair kaleme aldığı kesitler ise ileride kendisini bir insan hakları aktivisti yapacak olan travmalarından başka bir şey değil. Çünkü Maya Angelo’nun çocukluğu hangi çeşit dondurmanın kimin tarafından yenebileceğinin bile yazılı olmsa da kurallara bağlandığı bir utanç dönemidir.

Çünkü bir siyahinin vanilyalı dondurma yeme şansı yoktur, Bağımsızlık Günü olan 4 Temmuz hariç! Spor dallarına olan ilgi bile hala siyah beyaz ayrımı üzerinden olmaktadır. 1937’de gerçekleşen bir boks maçının anlatımı gibi. Ringde dövüşen sadece iki boksör değil, aynı zamanda siyahlar ve beyazlardır. Bu yüzden de radyo başında toplanıp maçı dinleyenler için bu sadece bir boks maçı değil onur mücadelesidir de.

MAYMUNDAN BİRAZ ZEKİ

Kitabın büyük bölümü Stamps’te geçiyor. Burası beyazlar ile siyahlara ait olan bölgelerin çok net ayrıldığı bir yerdir. Bu sayede beyazların “maymundan biraz daha akıllı olarak” gördüğü siyahlardan olan Angelou, ötekileştirilmişlik halini kurgu gücüyle tersine çevirerek hem normal olanı sorguluyor hem de çocuk aklıyla ötekileştireni ötekileştirmeyi başarıyor. Ne yazık ki, Maya’nın ötekiliği beyaz olmamasıyla da sınırlı değildir. O aynı zamanda erkek de değildir. Haliyle adı konmamış bir hiyerarşinin olduğu toplumda oldukça alt sıralarda kalmıştır. Nitekim bu gerçekle daha sekiz yaşındayken acımasız bir şekilde yüzleşir. Kendisini iğfal eden kişi de siyahi biridir.
“Kafesteki Kuş nasıl Şakır Bilirim” sadece Maya Angelou’nun değil dönemin ABD’sinin de hikayesi. Bu yüzden 29 Buhranı’nın anlatıldığı bölüm dikkat çekiyor. Buhran, Stamps’in zaten fakir olan zenci bölgesine geç geliyor.

İki yıl sonra ekonomik bunalım bu bölgeye uğradığında ise beyazların bölgesinde yavaş yavaş toparlanma başlamıştır. Bu da döneme ve Birleşik Devletlere dair iki önemli çıkarımın yapılmasına ortam hazırlamaktadır. Birincisi o dönemde ekonomik entegrasyonun ülke içerisinde bile tam anlamıyla sağlanamadığı, ikincisi olarak da buna rağmen bu büyük krizin ülkenin en fakir bölgelerini bile etkileyecek kadar büyük çaplı olduğu.

Bir diğer ilgi çekici olaysa Amerika’nın Japonya’ya savaş ilan ederek İkinci Dünya Savaşı’na girme kararının alındığı 1941 yılından sonra ülkedeki Japonlar’ın ve San Francisco’da Japon mahallesinin başına gelenler. Maya Angelou, bu mahallenin savaş sonrasında San Francisco’nun Harlem’i olduğunu söylerek bir özeleştiri de yapıyor. Çünkü kapanan her Japon işyerini siyahi biri devralmaktadır.

Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163