VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
14 Ekim 2016 Cuma | Anasayfa > Haberler > Bir ‘Garip’ kitap
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Bir ‘Garip’ kitap

Orhan Veli, Melih Cevdet Anday ve Oktay Rifat’ın lisede başlayan dostluklarına ve “Garip” akımıyla edebiyata damga vurdukları yıllara, Anday’ın yazdıklarıyla “içeriden” bir bakış...

FÜGEN ÜNAL ŞEN


Size bu satırları 1930’lardan yazıyorum sevgili okur... Yok, yanlış okumadınız, “1930’lar” dedim. Üstelik hayli keyifli bir sohbetin ortasından yazıyorum. Ortam biraz gürültülü. Her kafadan bir ses çıkıyor, kelimeler, düşünceler, eleştiriler, övgüler havada uçuşuyor. Ama pek keyifli; ne yalan söyleyeyim. Bir yanımda Orhan Veli var, diğer yanımda Melih Cevdet Anday. Tam karşımda ise Oktay Rifat.

Garip mi? Evet “Garip”... Hem de çok “Garip”. Neyse, bu “Garip” duruma sizi de katmanın en iyi yolu, 1930’larda ne aradığımı anlatmaktan geçiyor. Durduk yere onca sene geriye gitmedim elbette, beni zaman tüneline sokup yıllar öncesine yollayan bir kitap var elimde: “Kalabalığın Şiiri- Orhan Veli ve Garip Üzerine Yazılar”, Anday’ın yazdıklarından derlenerek, Yalçın Armağan tarafından yayına hazırlanmış. Her satır, meraklısı için bir hazine. En başta da şiir tutkunları için. Bu üç şairin adını yan yana bir cümlede geçiriyorsak, mutlaka “Garip” akımından söz ediyoruzdur ama şimdilik Türk Şiiri’ndeki“Garip” akımıyla ilgili bildiklerimizi bir yana bırakalım. “Garip şiiri dil bakımından, dizeyi kurma bakımından yenilikler getirdi” denilir ya edebiyat kitaplarında; işte bu sözleri de bir yana koyuverelim.

Şiirde yenilik yapıp “Garip”akımını yaratan Orhan Veli, Oktay Rifat ve Melih Cevdet Anday’ a 1950’de Nihat Kuşlu’nun sorduğu “Şiirde yapmaya çalıştığınız yeniliğin, öncülüğün geleceğe ne şekilde tesir edeceği kanaatindesiniz?” sorusuna üstatların verdiği yanıtlara göz atalım önce:

Orhan Veli: Şiirde görmek istediğimiz işin gelecek üzerinde nasıl bir etkisi olacağını kestiremem. Ama bunun milletimiz için de, şiirimiz için de hayırlı olmasını dilerim.
Oktay Rifat: Bilemem.
Melih Cevdet Anday: Bu tesirlerin ne biçim olacağını şimdiden kestirmek kolay değildir. Benim istediğim tesir, yapmak istediğim işin anlaşılmasına bağlıdır.

Anday, işin anlaşılmasından boşuna söz etmemiş sevgili okur. Belki de bu kaygıyla “Garip” dönemini ve şairlerle ilişkisini çeşitli gazetelerde, dergilerde ve kitaplarda, söyleşilerde defalarca anlatmış. Birbirlerini anladıkları, kabullendikleri noktalar kadar çatıştıkları, ayrı düşüp başka yollara yönelmelerini de yazmış elbette. Anday’ın yazdıklarını derli toplu bir biçimde, “Kalabalığın Şiiri”nde okuyunca o dönemi daha iyi kavrayabiliyoruz.
“Garip” akımının doğuşu, benimsenmesi kadar şairlerin şiir serüvenlerinde ona sahip çıkma hatta çıkmama hâlleri de bir garip. “Kalabalığın Şiiri” kitabı ile bu şiir hareketinin doğuş anında ve sonrasında yaşananların “içeriden” hikâyesine tanıklık edebiliyoruz.

Orhan Veli’nin erken ölümü ve Oktay Rifat’ın “Garip” dönemi hakkında çok az yazması nedeniyle, “Garip”in hikâyesi çoğu zaman Anday’ın yazdıklarından yola çıkılarak anlatılmıştı yıllarca. Bir kitapta toplanmamıştı. İşte elimdeki kitap Melih Cevdet Anday’ın 1937 ile 1948 arasındaki şiire ait yazdıklarının yanı sıra, Orhan Veli hakkındaki görüşlerini ve “Garip” dönemiyle ilgili anılarını da okura aktarıyor.

Veli, Anday ve Rifat ile dönemin eleştirmenlerinin yaptığı söyleşilerin aktarıldığı satırlarda “Garip” tarzındaki ilk şiirlerin yayınlandığı 1937’deüç şairin nasıl hareket ettiklerini, 1941’de“Garip” isimli kitabın yayınlanma sürecinde neler yaşandığını, şairlerin birbirlerine bir yaklaşıp bir uzaklaşmalarının nedenlerini okuyoruz.


Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163