VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
15 Mart 2017 Çarşamba | Anasayfa > Haberler > Bir görüntü avcısından gezegenin anatomisi
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Bir görüntü avcısından gezegenin anatomisi

Dünyaca ünlü fotoğraf duayeni Sebastião Salgado fotoğrafçılık serüvenini “Toprağımdan Yeryüzüne” adlı kitabında anlatıyor. Kendini görüntü avcısı olarak tanımlayan Salgado, bir suikast girişimini fotoğraflamasıyla yükselişe geçen kariyerinde, bugüne kadar 120’nin üzerinde ülkeyi gezerek binlerce kültüre tanıklık etmiş ve on binlerce kare yakalamış.

İPEK CEYLAN ÜNALAN



40 yıllık kariyerinde 120’yi aşkın ülke kat ederek kıtlık çeken halklardan ülkelerinden göç etmek zorunda kalan insanlara, ağır şartlarda çalışan işçilerden insan eli değmemiş bölgelere binlerce fotoğrafa imza atan, dünyanın en büyük fotoğraf duayenlerinden biri Sebastião Salgado. W. Eugene Smith Ödülü (1982), American Academy of Arts and Sciences Onursal Üyeliği (1992), The Royal Photographic Society, Yüzyıl Ödülü ve Onursal Üyeliği (1993) gibi pek çok prestijli ödüle layık görülen, hayatı 2014 yılında yayınlanan “Toprağın Tuzu” isimli belgesele konu olan ünlü fotoğrafçı, Everest Yayınları etiketiyle yayımlanan “Toprağımdan Yeryüzüne” isimli kitapta fotoğrafçılık yolculuğunu anlatıyor.

Salgado’ya kitabın hazırlanmasında gazeteci Isabelle Francq eşlik etmiş. Francq kitabın önsözünde Salgado’nun fotoğrafçılığı üzerine şunları söylüyor: “Bir Sebastião Salgado fotoğrafına bakmak insan onurunu tecrübe etmek, bir kadın, bir erkek, bir çocuk olmanın ne anlama geldiğini kavramak demektir. Salgado, fotoğrafını çektiği insanlara kesinlikle derin bir şefkat besler. Öyle olmasa onları nasıl bu kadar yakın, canlı ve güven dolu hissedebilirdik ki? Onlara bakarken hissettiğimiz kardeşlik duygusunu nasıl açıklayabilirdik?”

Darwin'in izinde
Fotoğraflarında işçileri, yoksulları, felaketin ortasındaki insanları esas almasıyla bilinen Salgado, kitabın merkezine Genesis adını verdiği projesini koymuş. Dünyanın koruma altına alınmış bölgelerini gezip fotoğraflama amacını taşıyan Genesis projesi için Salgado sekiz yıl boyunca ülkeden ülkeye dolaşmış. Projesinin ilk durağı, Charles Darwin’in evrim teorisini tamamladığı Galapagos olmuş. Kırk sekiz ada ve birçok kayadan oluşan bu takımadada ünlü fotoğrafçı üç ay geçirmiş. Salgado kitabında geziye başlamadan Darwin’in beş yıl süren keşif yolculuğunu anlatan “Beagle’ın Serüveni”ni okuduğunu ve ve Darwin’in adımlarını takip etmek istediğinden projesine burada başladığını anlatıyor.

Fotoğrafçı beklemeyi bilmeli
Salgado’ya göre iyi sonuca ulaşmak, fotoğraflanan insan ile kurulan ilişkiye bağlıdır. Bu sebeple Salgado, fotoğraflayacağı canlı ile benzer koşullarda yaşar, onlarla fiziksel ve duygusal bağ kurar. Galapagos’ta bir kaplumbağa ile yaşadığı sıra dışı deneyimi kitabında şöyle anlatıyor: “Galapagos’taki Isabela Adası’nda, Alcedo adlı müthiş bir yanardağın yakınındaydım. Yıl 2004. Dev bir kaplumbağa vardı, en azından iki yüz kilo ağırlığında devasa bir yaratık, takımadalara adını veren kaplumbağalardan biri. Ona her yaklaştığımda, kaplumbağa kaçtı ve çok hızlı yürümemesine rağmen fotoğrafını çekmeyi başaramadım. Kendi kendime dedim ki insanları fotoğrafladığımda asla yabancı bir grup arasına gizlice dalmıyorum, her zaman birileri tarafından tanıştırılıyorum. Sonra ben kendimi herkese takdim ediyorum, durumu açıklıyorum, konuşuyorum ve yavaş yavaş birbirimizi tanıyoruz. Benzer şekilde bu kaplumbağayı fotoğraflamamın tek yolunun da onu tanımak, onun dalga boyuna girmek olduğunu fark ettim. Böylece onun hareketlerini taklit etmeye başladım; yere çömeldim ve dört ayak üstünde, onun gibi hareket ettim. O andan sonra, kaplumbağa bir daha kaçmadı. O durur durmaz geri doğru bir adım attım. Kaplumbağa bana doğru geldi, ben bir adım daha geri attım. Birkaç dakika bekledim ve sonra yavaşça ona doğru yaklaştım. Kaplumbağa bana doğru bir adım daha attı ve ben de bir adım daha geri gittim. Sonra yine bana doğru ilerledi ve ona sakin sakin bakmama izin verdi. İşte o zaman fotoğrafını çekebildim. Kaplumbağanın bana yaklaşmasını sağlamak, onun alanına saygı duyduğumu anlamasını sağlamak koca bir günümü almıştı. Eğer beklemeyi sevmiyorsanız, fotoğrafçı olamazsınız.”

Her şey bir suikast girişimiyle başladı

Brezilya’nın Sao Paulo’ya bağlı Aimores isimli küçük bir köyünde sekiz çocuklu bir ailenin altıncı çocuğu olarak dünyaya gelen ve ailedeki tek erkek çocuk olan Salgado, ekonomi okumasına rağmen çalıştığı bir kahve şirketinin onu Afrika’daki kahve plantasyonlarında üretimi kontrol etmek amacıyla Afrika’ya yollamasıyla birlikte eşinden ödünç aldığı fotoğraf makinesiyle Sahel bölgesindeki kuraklığı fotoğraflamış ve bu olay hayatının dönüm noktası olmuş. Zira Salgado sonrasında asıl yapmak istediği işin fotoğrafçılık olduğuna karar vermiş.

Foto muhabirliği yapmaya başlayan Salgado, Avrupa’daki göçmen işçilerin fotoğraflarını çekip pek çok konuda foto-röportajlara imza atmış. Ona asıl ününü kazandıran ABD başkanı Reagan’a düzenlenen suikast girişimini fotoğraflaması olmuş.


Kitapta yer alan fotoğrafların her biri Salgado’nun fotoğrafçılık kariyerindeki dönemeçlere işaret ediyor. Salgado Darwin’in izinde başladığı fotoğraf yolculuğuna Ruanda’da devam etmiş. “Ruanda’yı keşfetmek kendi ülkemi yeniden keşfetmek gibiydi” diyerek Afrika kıtasındaki her ülkeyi belgelemeyi çok sevdiğini dile getiren fotoğrafçı, kendisi için önemli olanın insanların büyük sıkıntılar çektiği bölgelere giderek yaşanan dramları belgelemek olduğunun altını çiziyor. Bir diğer amacının da gezegeni keşfetmek olduğunu söyleyen Salgado, kendisini ve fotoğrafçıları birer avcı olarak tanımlıyor: “Fotoğrafçıların görüntü avcısı olduğu söylenir. Doğru, uzun süre avının ininden çıkmasını bekleyen avcılar gibiyiz.”
“Toprağımdan Yeryüzüne” sadece bir fotoğrafçının yolculuğu değil insanlık ve dünya tarihine bir bakış olarak da okunabilecek bir çalışma olma özelliği taşıyor.


Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163