VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
13 Aralık 2013 Cuma | Anasayfa > Haberler > Che’yi kim öldürdü?
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Che’yi kim öldürdü?

Kübalı fotoğrafçı Alberto Korda, o gün deklanşöre basarken elbette önemli bir fotoğraf çektiğinin farkındaydı.

Buket Aşçı


Ne de olsa karşısındaki Fidel Castro ile birlikte Küba Devrimi’ni gerçekleştiren Ernesto Che Guevara’dan başkası değildi.


Ancak o fotoğrafın, Che’nin kendisini bile aşan bir imgeye dönüşeceğini elbette tahmin edemezdi. Hatta Che’nin kendisi de. Çünkü Korda’nın 1960 yılında çektiği bu fotoğraf, dünya siyaset ve sosyal tarihinde Che’nin kendisinden bile daha büyük bir devrim yarattı. 20 ve 21’inci yüzyılın en bilinen resimlerinden olan bu fotoğraf, tişörtlerden posterlere, şapkalardan her türlü protesto bayraklarına kadar kullanıldı, kullanılacak da.



Peki bu fotoğrafı hayatımıza bu kadar sokan neydi? Elbette bir devrimciye ait olmasıydı. Hem de kesin ve kararlı duran bir devrimciye... Bu duruşta tarifi zor bir romantizm ve çekicilik de vardı. Üstelik bu yakışıklı devrimci, tıp okumuş, Latin Amerika’yı motosikletle gezmiş, cüzzamlı hastalara yardım etmiş, astım hastası olmasına rağmen futbol oynamış, bir iddia üzerine nehri yüzerek geçmiş, Büyük Latin Amerika devrimini gerçekleştirmek için Küba Maliye Bakanlığı görevini bırakıp Bolivya’ya gitmiş ve “gerçekçi ol, imkansızı iste” demiş birine aitti.

“Haince” öldürülmüştü. Esir alınıp yaralıyken. Cesedinin elleri kesilmiş, oradan oraya teşhir amaçlı dolaştırılmış, sonra da uzun yıllar kimsenin yerini bilmeyeceği şekilde bir havaalanına gömülmüştü. Yani zaman içerisinde herkesin kendi “Che”sini yaratabileceği kadar büyük bir malzeme oluşmuş ve bu malzeme fotoğraftaki o romantik ve kararlı duruşla da örtüşmüştü.

Tıpkı adı gibi... Guevara’nın takma adı olan Che Arjantin, Bolivya, Şili dillerinde “arkadaş”, “benim”, “nasıl gidiyor”, “selam” gibi pek çok anlama gelen ve gelmeyen bir kelime hatta ünlem... Yani cümlenin gelişine göre araya konan ve o cümleye göre anlam kazanan dahası her cümlede varolabilen... Yani siz isterseniz dost, isterseniz selam, isterseniz kendiniz olan bir isimdi Che! Bu yüzden Che’nin fotoğrafının, Che’den bile daha büyük bir kırılma yarattığını düşünüyorum. Çünkü herkes aşmak istediği sınırlarını bu fotoğrafa baktığında görebiliyor. Belki de bu nedenle devrim için silahlı mücadelenin şart olduğunu düşünen biri ile her türlü şiddete karşı biri aynı Che tişörtünü giyebiliyor. Ve bu öyle bir imge ki, gerçek Che nasıl biriydi sorusunu da gölgeleyor. Çünkü o zaman dünyadaki milyarlarca “che” tek bir Che’ye dönüşmek zorunda kalacak.

Belki de bu yüzden Fidel Castro tarafından “aşırı derecede saldırgan olma özelliği” olan biri olarak, Anarşist ve Sivil Hak Özgürlükleri’nce otoriter, entelektüel olarak kendinden aşağıda gördüklerini aşağılayan, çalışan sınıf karşıtı bir Stalinci olarak tanımlandığı pek bilinmez, gündeme de getirilmek istenmez. Hatta bir cinayete kurban gittiği gerçeği bile! Evet, Ernesto Guevara bir cinayete kurban gitmiştir. Bolivya askerlerince esir alınmış ve tutukluyken öldürülmüştür. Bu bir savaş suçu ve aynı zamanda cinayettir. Ama böyle görülmez. Mesela pek çok filmde, Bolivya askerleriyle çatışırken öldürülür. Ne de olsa, CIA tarafından pusuya düşürülerek öldürülen biri tarih boyu kılıcı, silahı elinde dövüşerek ölen kahraman kahraman imgesine pek uymaz.

Ama tam da bu yüzden tarihin en büyük insanlık suçlarından biri sorgusuz, sualsiz öylece duruyor. Nedense kimse “asıl katili kimdi, bu cinayet nasıl işlendi” diye sormuyor. Üstelik dünya kamuoyu vicdanında da.
O yüzden bir de şöyle sorayım; SSCB’nin dünyanın iki süper gücünden biri olduğu bir dönemde, ABD’nin hemen yanındaki Küba’da komünist bir devrim gerçekleştiren, dahası tüm Latin Amerika’ya bu devrimi yaymak için savaşan Ernesto Che Guevara’nın tetiğini çeken sadece o Bolivyalı asker miydi? Böyle bir şey mümkün mü?

İthaki Yayınları’ndan çıkan “Che’yi Kim Öldürdü? CIA Cinayetten Nasıl Sıyırdı?” isimli kitap, Che’nin ölümündeki bu sır perdesini aralarken CIA’nin rolünü de belgelerle anlatıyor. Yani zaman zaman sırf Che’nin o büyük devrimci ya da kahraman imgesine uyumlu olmadığı için gözardı ettiğimiz cinayetindeki acımasızlığı sakin ve çıplak bir şekilde gösteriyor. Hem de dünyanın dört bir yanına dağılmış, daha özgür, daha eşit ve daha güzel bir dünya hayali kuran insanların cümlelerine serpiştirdiği o coşkulu “che”lere de dokunmadan...

KİTABI SATIN ALMAK İÇİN TIKLAYINIZ

Che´yi Kim Öldürdü?Che´yi Kim Öldürdü?

Michael Steven Smith

Detay için tıklayın

Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163