VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
11 Kasım 2016 Cuma | Anasayfa > Haberler > Edebi eserlere bir de bu açıdan bakın
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Edebi eserlere bir de bu açıdan bakın

“Edebiyatta Mimarlık”, adından da anlaşılacağı üzere yazın dünyasında mimari izler arayan bir çalışma. Kitapta yüze yakın edebi eser, farklı bir akış açısıyla sunuluyor.

EBRU AYDENİZ

Kitabın girişinde eserin yöntemini anlatan Hikmet Temel Akarsu ve Nevnihal Erdoğan, seçkiyi hazırlarken mimarlık ve edebiyata dair yetkin kültüre sahip çok sayıda akademisyen, yazar, edebiyatçı, sanatçı ve felsefeciden görüş alarak konuyla ilgili başlıkları belirlediklerini anlatıyorlar. Metinleri de birkaç elemeden geçirip yüze indiren yazarlar, tematik olarak sınıflandırarak on ana başlık belirlemişler. Mimarlığın edebiyattaki yeri, “Mimarlığa Referans Veren Klasikler”, “Mimarlıktan İlham Alan Romanlar, Mimarlığa İlham Veren Romanlar”, “Mimarlık Sosyolojisine Dair Edebi Eserler”, “Seyahatnameler”, “Ütopyalar”, “Bilimkurgu ve Distopyalar”, “Fanteziler”, “Mimari Denemeler”, “Mimari Birer Estet Olarak İstanbul Yazarları” ve “Mimarlık ve Sanat Kuramlarına Dair” başlıkları altında toplanmış. Tamamlanması yıllar alan bu çalışmada, incelenen her bir eser için Mimar Türkiz Özbursalı illüstrasyonlar hazırlamış. İlahi Komedya (Dante), Notre Dame’ın Kamburu (Victor Hugo), Beyaz Geceler (Dostoyevski), Anna Karenina (Tolstoy), Şato (Franz Kafka), Gülün Adı (Umberto Eco), Benim Adım Kırmızı / Kara Kitap / Masumiyet Müzesi (Orhan Pamuk), Saatleri Ayarlama Enstitüsü (Ahmet Hamdi Tanpınar), Üç İstanbul (Mithat Cemal Kuntay), Yolda (Jack Kerouac), Hayatın Kaynağı (Ayn Rand), Yüzyıllık Yalnızlık (Gabriel Garcia Marquez), Mavi Sürgün (Halikarnas Balıkçısı), Anayurt Oteli (Yusuf Atılgan), Esir Şehrin İnsanları (Kemal Tahir), Puslu Kıtalar Atlası (İhsan Oktay Anar), Memleket Hikâyeleri (Refik Halit Karay), Kent ve Köpekler (Mario Vargas Llosa), Akçasazın Ağaları (Yaşar Kemal), Zorba (Kazancakis), Berci Kristin Çöp Masalları (Latife Tekin), Ayaşlı ile Kiracıları (Memduh Şevket Esendal), Kırmızı Pelerinli Kent (Aslı Erdoğan), Seyahatname (Evliya Çelebi), Mavi Yolculuk (Azra Erhat), Devlet (Platon), Yeni Atlantis (Francis Bacon), Ütopya (Thomas More), Ağaca Tüneyen Baron (Italo Calvino), Mülksüzler (Ursula K. Le Guin), 2001: Bir Uzay Efsanesi (Arthur C. Clarke), Dune (Frank Herbert), Fahrenheit 451 (Ray Bradbury), Hobbit / Yüzüklerin Efendisi (J.R.R. Tolkien), Alice Harikalar Diyarında (Lewis Carroll), 80 Günde Devriâlem (Jules Verne), Charlie’nin Çikolata Fabrikası (Roald Dahl), Gulliver’in Gezileri (Jonathan Swift), Paris’te Bir Osmanlı Sefiri (Şevket Rado), Şairlerin Barbar Sofraları (Hikmet Temel Akarsu), Bütün Eserleri (Çelik Gülersoy), Şehir Mektupları (Ahmet Rasim), Boğaziçi Şıngır Mıngır (Salâh Birsel), Bütün Şiirleri (Yahya Kemal Beyatlı), Bütün Hikâyeleri (Sait Faik), Memleketimden İnsan Manzaraları (Nâzım Hikmet), Leonardo’nun Defterleri (Leonardo da Vinci), Sanatın Öyküsü (E.H. Gombrich), Tüketim Toplumu (Jean Baudrillard), Sanatta Ruhsallık Üzerine (Wassily Kandinsky) ve Theo’ya Mektuplar (Van Gogh) kitapta mercek altına alınan yazılı eserlerin sadece bir kısmı. Bu eserleri ve eserlerdeki mimari noktaları ise aralarında Hikmet Temel Akarsu, Nevnihal Erdoğan, Sema Sandalcı, Nurdan Kuban, Billur Şentürk, Yunus Kishalı, Sonay Ayyıldız, Arif Şen, Nurgül Ateş gibi çok sayıda yazar ve mimar değerlendirmiş.
Sözü fazla uzatmadan, kitaptan kısaltarak aldığımız iki örnekle yazımızı noktalayalım.


Muhteşem Gatsby

Gökçe Özdem
(…) F. Scott Fitzgerald kuşkusuz 20. yüzyılın en iyi Amerikan romancılarından biridir. Yazarın ününün yükselişinde o dönemdeki ekonomik patlamanın, sosyal hayatın dinamiklerinin değişmeye başlamasının ve ülkede yeni bir psikolojik bilincin yaşanmasının payı büyüktür. Bu temaların bütününün Fitzgerald romanlarının hemen hepsine serpiştirildiğini görebiliriz, en başta ünlü eseri “Muhteşem Gatsby” olmak üzere. (…) Öykünün geçtiği mekânlar, orada yaşayan insanların sosoyo-ekonomik özellikleri üzerinden şekillenir. (…) Bu mekânsal ayrışmalar romanda dört ayrı yerleşme üzerinden sembolize edilir: West Egg, East Egg, New York ve Valley of Ashes. Romandaki tüm ana eylem bu dört mekân üzerinden gerçekleşir. Fakat asıl gerginliğin soylu East Egg ile sonradan görme West Egg arasında gerçekleştiğini söylemek gerekir. West Egg ve East Egg arası sosyal farklılıklar evlerin mimarisi üzerinden gösterilir: East Egg’de olan Gatsby’nin evi türedi insanların tipik evlerindendir; çok daha uzun zaman önce inşa edilmiş izlenimi yaratılmaya çalışılmıştır.

Anayurt Oteli

Yusuf Atılgan, “Anayurt Oteli” adlı romanıyla Türk edebiyatına yalnızca bir kez değil, üst üste iki kez imzasını atmıştı. “Anayurt Oteli”nin yazınsal özellikleri ve yeni bir yol açması, çok kapsamlı bir biçimde ele alınması gereken bambaşka bir konu. Sözünü ettiğim iki imza, edebiyatımıza en ayrıksı ve en unutulmaz karakterlerden biri olan Zebercet’i ve en etkili ve tuhaf mekânlardan biri olan Anayurt Oteli’ni kazandırmış olmasıdır. (…) Otelin kapısının üstündeki kemerde, koyu yeşil üzerine ak yazılı büyük teneke bir levhada Anayurt Oteli yazılıdır. Burası eski bir konaktan bozulup otel haline getirilmiştir. Eskiden zengin Rumların oturduğu bu semtte, istasyonun arkasındaki alandan ana caddeye çıkan sokağın karşısındaki çoğu yapı gibi bu konak da tarihi yangından hasar almadan kurtulmuştur. (…) İstasyonun otele çıkan sokağın başındaki çam ağacının gövdesine yapıştırılan, tenekeden kesilmiş koyu yeşil üstüne ak harflerle otel yazılmış ok biçimli göstergenin kenarındaki çivilerden biri düşmüş, okun ucu aşağı dönmüş, levha toprağı gösterir hale gelmiş. Gören otelin yeraltında olduğu sanısına kapılır. Oysa değil. Sonradan otele dönüştürülmüş bu eski konak bütün heybetiyle duruyor olduğu yerde. Gecikmeli Ankara treniyle gelen, bir daha da kolay kolay gelmeyecek olan o kadını bekleyen Zebercet’iyle, kadının kaldığı odayla bu otel, yani eski konak, hâlâ dimdik ayakta.


Paylaş

Öyleyse ‘Yaşasın edebiyat!’ Geçen ay Grand Pera Emek Sineması’nda çok önemli bir edebiyat davetine katıldım. Davet önemliydi çünkü,Türk edebiyatının “yaşayan” 50 şairinin/yazarının, kendini, edebiyatını ve hayata bakışını anlattığı “Yüz Yüze Konuşmalar, Yaşayan Edebiyat” projesi tanıtıldı.

Devam