VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
14 Mayıs 2016 Cumartesi | Anasayfa > Haberler > Eski bir yazı tamamlar gibi...
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Eski bir yazı tamamlar gibi...

Murathan Mungan sahiden de kitabın adına uygun bir şey yapmış ve defter şiirlerini kitap olarak yayımlamış. Mungan ilk şiirlerinin ve yazılarının yayımlandığı 70’lerin sonlarından başlayarak, gençliğin dilini yakalamış, tazeliğini sürdürmüş, her kitabıyla birlikte yeni okurlar kazanmış, kazandırmış bir yazar ve şair. Öncü ve klasik. Yol açıcı ve örnek

HAYDAR ERGÜLEN





Öncü, çünkü şiirde de pek çok deneyi ilk yapanlardan. Klasik, çünkü başta bazı şiir ve öykü kitapları olmak üzere çoktan edebiyatımızın klasikler rafına yerleşti bile, gelecekte de genç ve taze bir dil olarak okunacak demektir bu. Yol açıcı çünkü hem geniş bir alan açtı hem de açtığı yollarda birer örnekle yetinmedi, böylece bu eylemin tesadüfi olmadığını, aksine uzun erimli bir serüvenin yol programı olduğunu da ortaya koydu. Örnek çünkü şair, yazar ve aydın kimliğiyle hem yazıya hem yaşama duyarlılığını göstermekle kalmadı, gözüpekliği ve cesaretiyle de tıpkı şiirin istediği gibi herkesten ve her şeyden önce orada oldu.

Murathan Mungan kitabı olmak

Mungan’ın yaratıcılığı ve yenilikçiliği malum, ama bu yalnızca yayımladığı yapıtların çeşitliliği, dil hünerleri ve her zaman yükselttiği yazısıyla kalmadı, kitaplarının tasarımıyla da içerikte olduğu gibi biçimde de bütünlüklü bir kavrayışa sahip olduğunu gösterdi. En yeni şiir kitabı “Solak Defterler” (Metis, Nisan 2016) de bu bazılarını saydığımız özellikleri ve farklılıklarıyla tastamam bir Murathan Mungan kitabı. İnsan bazen bir Murathan Mungan kitabı olmak ister! Öyle özenli, değişik, albenili, yeni, taze, kıpır kıpır ve belli ki içinin güzelliği dışına da yansımış!
‘Ruh çekmecesi’
Niye ‘defter şiirleri’ dedim? Galiba bir kitap olsun için değil, günün birinde onları bir kitaba dönüştürmek için değil; tam tersine unutmamak için alınmış notlar, gözlemler, izlenimler, duygular olduğu için. Hatta hepsine de sahip çıkmamak, bu şiirlerin hepsi benim, ben yazdım dememek için, diyememek için bile ‘defter şiirleri’dir diyebiliriz bunlara. Çok verimli, çok iyi yazar ve şairlerin bir anlamda ‘ruh temizliği’ gibidir defterleri, “Ben sende bütün aşklarımı temize çektim” dizesini de yazmış olan Mungan’ın ruhunun çekmecelerini açma isteğidir de diyebiliriz. “Solak Defterler” de girişte dediğim gibi bu şiirlerin hâletiruhiyesini çok iyi yansıtan, daha doğrusu içinde toplayan bir ad ama,”ruh çekmecesi” de olabilirmiş kitabın adı. Kitabın tasarımı da böyle demeyi kolaylaştırıyor biraz. Bir kapak içinde 10 farklı kitap var, her birinin yine kitabın kapak desenini ve rengini taşıdığı, adları farklı tam 10 kitap. Defter-i Kebir yani büyük defter ya da Mizan defteri gibi tasarlanmış defterler sayılır. Döküm gibi, hesap defteri gibi. Murathan Mungan da içini şiire, şiiri deftere, defteri bize açıyor. İçine atar içini atar. Mungan ‘içine atan’ bir yazar ve şair olmadığı için, bize acıdığından besbelli, içini atmıyor içini açıyor. 10 kitabın ilki olan ve tek şiirden oluşan “Unvan Sayfası”ndaki “Sahi” şiirinde de dediği gibi “Sahi, yalnızlık da olmasa/n’apardım ben?” demiş bulunuyor Aralık 2009’da ve Oktay Rifat’ın da dediği gibi “Yalnızlığın defteri kolay dolmuyor” diyerek başlıyor defteri yazmaya.

Yaz birincisi

Murathan Mungan önemli bir şair. Birbirinden güzel şiirleri, unutulmaz kitapları var, “Sahtiyan”dan “Yaz Geçer”e, “Metal”den “Erkekler İçin Divan”a, şiirimizde yer edinmiş kitaplar yazdı. Pek çok şiirinin dizelerini de mırıldanıyoruz ve o dizeler aynı zamanda kendi başlarına birer varlık kazandı. Haşim’in “Ağır ağır çıkacaksın bu merdivenlerden” dizesini sık sık tekrarlar gibi, Mungan’ın “Yaz geçer/ yine gelir” dizesinde teselli buluyoruz biz “Kanlıca’nın ihtiyarları”.
Bazen şiirler güne öncülük eder, sanki güneşten önce şiir doğar ve gün şiirle aydınlanır, bazen de insanı ay gibi içine kapatır, oysa dışarısı Nazım Hikmet’in rubailerindeki gibi ‘laciverdi bir bahçe’dir gecede. Mungan’ın “Solak Defterler”de topladığı şiirlerde de benzer bir duyguyu yaşadım. Daha ikinci kitabın, “Pikabın Kolu”, ilk şiiri “Erken”de uyarıyordu şair bizi: “eski bir yazı tamamlıyor/ perdedeki esinti”. Okudukça da bunların tıpkı ‘eski bir yazı tamamlar gibi’, aslında hayatı tamamlayan şiirler olduğunu düşündüm. Böyle okudum. Mungan’ın ‘gözde’ teması olan ‘yaz’, eh ruhunda, yazısında ve şiirinde hep ‘genç’ olan, ‘gençlik’ taşıyan bir adamın gözdesi de başka ne olabilirdi ki, hem tüm kitap boyunca hem de aslında Mungan’ın başka şiir kitaplarında da karşımıza yaşamın kendisi olarak çıkmaz mı? Dirilik, tazelik, gençlik, enerji olarak yaşam kaynağı yaz, şiirin de aşkın da kaynağı olur Mungan şiirinde. Hürriyet Gösteri’nin 30 yaşın altındaki gençlere açık “Yaz” konulu bir şiir yarışmasında da birinci olmuştur. Şimdi aklıma geldi bu, ama anlamlı da geldi doğrusu. Öyleyse Murathan Mungan yaz konusunda birinciliği hiç kaptırmamış demektir bu ve bence yaz, yazıdan da şiirden de öncedir: “aslında ömürmüş benim geçen yaz bildiğim”.
Arabeskten kolektif ruha...

Tek bir şiiri ya da tek biçimli bir şiiri yazamayacak şairlerdendir Mungan, onun için şiir bir yolculuksa hemen her seferinde yeni yollar bulmalıdır ve yeni arayışlar içinde olmalıdır. Şiiri çeşitlendirir, çok, çeşitli ve farklı şiirler yazmanın zenginliğini paylaşır. Hafif arabesk kokan şiirleri de vardır. Belki müzikle ilgili olduğundan, dramı sevdiğinden, trajik olana yakınlığından ve aforizmalar yazmayı da ihmal etmediğindendir bu: “Sabah gözünü açtığın an başlar gün yaralanmaları” der, bu da bana Orhan Gencebay’ın “Bizi bu fark yaraları öldürür” dizesini hatırlatır. Buradaki hatırlatmanın her iki dizeyi de sevdiğim için olduğunu hatırlatırım! Bazen de güzel ve içli bir şarkı teklif eder gibidir dizeleriyle: “Kül hakkı onca yangından sonra/ Biliyorum, vazgeçsem incinir esmerliğin/ Akşamlar şarkı söylemez sana”.
Kolektif ruhun kendini belki de en çok, belirgin, incelikli bir biçimde gösterdiği şiirlerden birini yazıyor Murathan Mungan. Kolektif ruhun şiir sözcüsü gibi. Bu bazen bir dönemin ortak iklimi, bazen yalnızlıkla inilen güneyi, ve bazen değil her zaman bombalanan köyleri, yakılan kentleri, mahalleleri oluyor. Doğu’nun başına gelen onun şiirinin doğusunda kalmıyor ama, ‘orda bir doğu var’ uzakta hayıflanışıyla yetinmiyor ne şiiri ne kendisi: “Berivan,/Hangi köy senindi,şimdi hangi duman?” Üstelik 1999’da yazmıştır bu dizeleri!

Şiir ‘Beyan’namesi

Kitap uzun “Beyan” şiiriyle bitiyor, harika bir şiir bu, adeta okurları ve başka şairleri de kendi şiir beyannamelerini yazmaya kışkırtan bir şiir: “Üstünü başını sonbaharla düzeltir/ benim şiirim/ hep yazdan kalmadır çünkü” dizeleriyle başlıyor, “Ruhun başladı mı hazırlık okuluna/ benim şiirime uğra/ sana verecek bir şeyleri vardır/ az çok, ama mutlaka” dizeleriyle bitiyor. Ben de diyorum ki:
Bir, şiirleri deftere yazmalı, iki, Murathan Mungan’ın şiirlerine de mutlaka uğramalı.

Paylaş