VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
14 Mayıs 2016 Cumartesi | Anasayfa > Haberler > Fransız Devrimi’nin yazdığı tarih
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Fransız Devrimi’nin yazdığı tarih

York Üniversitesi Siyaset Bilimi’nde çalışmalarını sürdüren George C. Comninel “Fransız Devrimi’ni Yeniden Düşünmek”te burjuva devrimi kavramının oluşumunda etkili olan Fransız Devrimi’nin tarih yazımını masaya yatırıyor.

İBRAHİM SARIKAYA


Burjuva devrimi” kavramının Marksist eleştirisi gibi hayli meşakkatli bir işe girişen Comninel’in kitabını bir tarih kitabı olarak değil, tarih yazımı kitabı olarak ele almakta fayda var. Kitabın son bölümü haricinde tamamı Fransız Devrimi üzerine olan farklı tarih yazımlarının tartışmaları üzerine kurulu. Fransız Devrimi’nin kökenleri ve devrim dinamiğinin tarihsel, materyalist değerlendirmesi, ancak kitabın sonuç bölümünde, bir sonraki çalışmanın nüvesi olarak yer almakta.

Comninel’in kitabında temel olarak iki farklı tarih yazımı eleştirisi mevcut. İlki, Marksistler tarafından geliştirilmiş olan “burjuva devrimi olarak Fransız Devrimi” açıklaması. Comninel’in “toplumsal yorum” olarak adlandırdığı bu açıklamaya göre; Fransız devrimi sonucunda burjuva siyasal ve toplumsal düzenin kurulduğu, feodal unsurlarla burjuvazinin çatıştığı bir süreç olarak okunabilir.
Toplumsal yorum, en yetkin ifadesini Georges Lefebvre’in Türkçeye “Fransız Devrimi” olarak çevrilen eserinde bulmuştur. Diğer tarih yazımı geleneği ise, 1968’de Alfred Cobban’ın “Fransız Devrimi’nin Toplumsal Yorumu” adlı eserini yayımlanmasıyla ortaya çıkan ve temel olarak toplumsal yorumun eleştirisine dayanan “revizyonist meydan okuma”dır. Bu kitabıyla Cobban, Marksist tarih çalışmalarının Marksizmin siyasal iddialarını doğrulamaya çalıştığını söylüyordu. Cobban ve onun çizgisindeki tarihçilerin meydan okuması, basit bir tarih tartışmasından öte Marksizmin düşünsel temellerine yönelik kuvvetli bir karşı çıkıştı.

Revizyonist meydan okumaya karşı Marksist cevaplar gelmekte gecikmedi. Lefebvre, Cobban’ı sıcağı sıcağına eleştiriye tutarken devrimin sınıfsal analizinde ısrar etti. Lefebvre’i, 1970’de Claude Mazauric’in, revizyonistlerin devrimin dérepage’ı (şarampole yuvarlanması) hakkındaki görüşlerine verdiği cevap izledi. Yine aynı yıl, Régine Robin, devrimin “üretim tarzlarının eklemlenmesine dayalı” yapısalcı analizini yayımlandı.

N. Poulantzas’ı temel alan bu çalışma, revizyonistlerin bazı iddialarını kabul ediyordu. Albert Soboul hem revizyonistleri hem de Robin’i eleştiren çalışmasıyla 1974’te “ortodoks anlatıyı yeniden formüle etti.” Comninel’i “Fransız Devrimini Yeniden Düşünmek”i yazmaya iten neden, revizyonist tarihçilerin görüşlerinin yaygınlaşması kadar Marksizm içerisinden üretilen cevapların tarihsel tartışmayı sonlandıracak keskinlikte olmamasıdır. Comninel bu durumu, Marksist çalışmaların burjuva devrimi kavramını hiç eleştirmeden verili kabul etmelerine dayandırıyor. Oysa yazara göre bu kavramı kullanan Marks’ın kendisi dahil herkes sıkı bir Marksist eleştiriye tabi tutulmalıdır. Bu kitapta Comninel’in bir başka amacı, Marks’ı yeniden okuma çabasıyla, Marksizmin kanıksanmış tarihsel yorumlarını sorgulamak. Comninel, Marks’ın kendisinde burjuva devrimi kavramının bulunmasını Marks’taki liberal materyalizmin etkisine bağlamakta.

Bitirişi Comninel’in sözüyle yapmak yerinde olur. “Eğer amacımız dünyayı anlamaksa, onu değiştirmek için sınıfsal sömürü ve sınıf savaşımının tarihsel süreçlere kök salmış analizleriyle başlamak daha iyidir. Hakiki bir tarih incelemesine girişmek için, uzun zaman göklere çıkarılan varsayımlar bir kenara atılmak zorundadır. Yukarıda ana hatları sunulan fikirler, birçok yönden hâlâ bizi bekleyen gerçek tarihsel materyalist çalışmanın öngörülerinden başka bir şey değildir. Marx iki bin yıllık sınıf savaşımlarına dikkat çekmişti. Sınıf savaşımları tarihi hâlâ yazılacakları günü bekliyor.”

Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163