VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
15 Mayıs 2013 Çarşamba | Anasayfa > Haberler > İnsanların akıldışı davranışlarından faydalanarak başarı sağlamak mümkün mü?
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

İnsanların akıldışı davranışlarından faydalanarak başarı sağlamak mümkün mü?

Diyet kararı almamıza rağmen, garson tatlı siparişimizi sorduğunda niyetimizin neden hemen kaybolduğunu biliyor musunuz? Dan Ariely, “Akıldışı Ama Öngörülebilir” ve “Akıldışının Mantığı” isimli kitaplarında bu soruyu yanıtlıyor.

Atom Damalı
atomd@superonline.com


1930’larda Amerika’ya büyük miktarlarda saat satan bir İsviçreli tacir, Amerika pazarının daralması üzerine saatleri Japonya’ya satmaya çalışır. Ancak paraları olmayan Japonlar saatleri çıkarttıkları incilerle ödemeleri üzerine saat kralı, istemeyerek inci kralı haline dönüşür. Tahiti’nin siyah incilerini de satın alan tacir, bu siyah incilerin fiyatını ne kadar düşürürse düşürsün yıllarca müşteri bulamaz. Taa ki New York’ta 5. caddedeki meşhur kuyumcu Harry Winston’la beraber incileri astronomik fiyatlardan satışa koyana kadar. Siyah inciler kapışılmaya başlar... Piyasanın bu davranışı tek kelimeyle “akıldışı”dır.


Amerikalı bilimsel psikoloji, iktisat, nöroloji, tıp, işletme konularında sayısız makaleleri olan Dan Ariely işte buna benzer yüzlerce akılsız davranışları inceleme altına alarak ortaya sıra dışı iki araştırma kitabı çıkarmış: “Akıldışı Ama Öngörülebilir” ve “Akıldışının Mantığı”...
Ariely, kitaplarında akıldışılığa duyduğu ilgiden dolayı davranışsal iktisat alanına yönelen araştırmasında sorular sorarak bir dizi insan zaafını eğlenceli bir şekilde inceliyor ve bu araştırmasının sonucundaki yeni anlayışın, kendisinin profesyonel ve özel hayatını nasıl değiştirdiğini anlatıyor. Kitap bu tip davranışların nedenlerini sorguluyor... Mesela, “Neden diyet kararı almamıza rağmen, garson tatlı siparişimizi sorduğunda diyet niyetimizin hemen ortadan kaybolduğunu biliyor musunuz?”... Bunun gibi; özel yaşamınız, iş hayatınız ve dünyaya bakış tarzınız açısından sonuçları olan birçok sorunun cevabını bulmaya çalışıyor. Yazarın amacı, kendimizi ve çevremizdeki insanları temelde nelerin memnun ettiğini yeniden düşünmemize yardımcı olmak. Yazar, bu amaçla çok çeşitli bilimsel deneyler, bulgular ve eğlenceli anekdotlar sunarak, okuyucuları bu amaca ulaştırmayı umuyor. Belirgin hataların ne kadar sistematik olduğunu, onları nasıl tekrarladığımızı görünce bunlardan nasıl kaçınacağımızı öğrenmeye başlayacağımızı anlatıyor.
Yazarın anlamaya çalıştığı sadece davranışlar değil, bu davranışların bizimle ilgili karar verme süreçleri. Kitaplar, insanların akıldışı davranışları ile de ilgili. Yazarın diğer bir gözlemi de, bizlerin öngörülebilir akıldışı davranışlarımızın defalarca aynı şekilde ortaya çıkması. Yazara göre akıldışı davranışlarımız ne rastgele ne de anlamsızdır. Bunlar hem sistematik oldukları hem de defalarca tekrarladıkları için öngörülebilir davranışlardır.
Yazar, genel ilkelerin birer örneği olan ve hayatın çeşitli kademelerinde nasıl düşündüğümüz ve karar verdiğimiz hakkında içgörü sağlayan deneyler üzerinde bizi düşünmeye davet ediyor. Her bölümde; hayat, iş dünyası ve kamu politikaları hakkında bazı çıkarımlarda bulunuyor, her biri akıldışı kör noktalarımızın üstesinden gelmek için ne yapabileceğimize odaklanıyor. Yazar, kitapları okuduktan sonra insan doğasına ilişkin yeni bakış açılarını da dikkate alarak, insan davranışının ilkelerini hayatımıza nasıl uygulayacağımızı ve neleri farklı yapacağımızı düşünmemizi bekliyor. Bu kitaplar daha ziyade kararlarımızı nasıl verdiğimizi inceleyen deneyimlere dayanıyor. Akıldışının hem olumsuz hem de olumlu yanları var. Bazı akıldışı yeteneklerimiz olumlu olarak ortamlara adapte olmamızı, başkalarına güvenmemizi, çaba harcamaktan keyif almamızı sağlar.

Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163