VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
14 Ekim 2017 Cumartesi | Anasayfa > Haberler > Kafkaesk tarzı inşa eden yazılar
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Kafkaesk tarzı inşa eden yazılar

Pek çoğumuz Kafka’nın bir “hukuk doktoru” olduğunu ve Prag İşçi Kaza Sigortası Kurumu”nda 14 sene çalıştığını bilmeyiz. Dile kolay 14 yıl bir memur olarak çalışan Kafka, ofiste çalışırken de yazmaktan vazgeçmedi. Romanlarına belki de zemin hazırlayan ve toplumsal konuları hukuki çerçevede anlatan “Maden Ocaklarında Kazaların Önlenmesi”, “Savaş Zamanında Risk Sınıflandırması” gibi pek çok konuda kaleme aldığı notları “Ofis Yazıları” adıyla Türkçede.

YONCA BOZTUNALI




Virginia Woolf, kadınlar için “Kendinize ait bir odanız olsun ve yazın, erkekler ne der diye düşünmeden yazın” derken ve kadınlara özgürlüklerini hatırlatırken bir şeye daha dikkat çekiyordu; yazı yazma alanının önemine ve bunun için elverişli rahat geniş zamanlara. Kendine ait bir zaman ve yazı yazabilmeni sağlayacak bir mekân… Usta yazarların çalışma odası, masası hatta kalemi, defteri her zaman merak uyandırmış ve ilgi çekmiştir. Zira bu alanlar, kullanılan eşyalar; okuyucular ve edebiyat tutkunları için, muazzam eserlerin ortaya çıktığı özel mabedlerdir, sanki sihirli araç gereçlerdir.
Ancak şartlar el vermediğinde de yazma dürtüsü hiçbir engel tanımıyor elbette. Hatta kimi zaman bu şartlar, yazarın dilini, hayata bakışını ve ele aldığı konuları belirleyerek onun esin kaynağı olup besleyebiliyor. Anna Frank, normal bir yaşam sürseydi kimbilir güçlü kalemi ve umut dolu ruhu ile neler yazacaktı ve daha nice yazarlar… Ancak şu anda kazandırdıklarından çok farklı eserler sunacaklardı şüphesiz.

Franz Kafka, 1908-1922 yılları arasında, Hukuk Doktoru olarak Bohemya Krallığı, Prag İşçi Kaza Sigortası Kurumu’nda (1918’den sonra Çek Toprakları İşçi Kaza Sigortası Kurumu adını almıştır) yüksek dereceli bir konumda (Obersekretär) görev yapmaktaydı. Kafka, bu süreçte, “yaşamın yüzeyinde” kaldığını söylediği, yapay, duygusuz ofis ortamında eserlerini yazmak zorundaydı. Üstüne üstlük bu yazıları; önemli ve ciddi bir kurumda üst düzeyde görev yaparken, “karmaşık ve toplumsal önem taşıyan belgeler yazdıktan ya da dikte ettikten sonra” kaleme alıyordu. Ancak görülüyor ki Kafka, iş yerinde hayati önem taşıyan konularda yazarken bir yandan da kafasındaki romanı planlıyor ve sürekli yazacak uygun anları kolluyordu. Ve bu itici güçle son derece etkileyici ofis yazıları, makaleler, mektuplar, dilekçeler ortaya çıkarıyordu.

Her biri incelikli
Everest Yayınları’ndan çıkan “Franz Kafka Ofis Yazıları” incelikli bir araştırma ve değerlendirme ürünü olarak karşımıza çıkıyor. Artık gündelik dilimize yerleşen “kafkaesk” üslubuyla hayatımızda yer eden yazarın, İnşaat Sektörü İçin Zorunlu Sigortanın Kapsamı, Prag İşçi Kaza Sigortası Kurumu’na Mektuplar, Maden Ocaklarında Kazaların Önlenmesi, Savaş Zamanında Risk Sınıflandırması ve Kazaların Önlenmesi gibi oldukça ciddi ve hukuki konulardaki ofis yazıları bu kitabın konusunu oluşturuyor. Ancak kitap bu yazıları birebir yayınlamaktan öte, tüm bunların Franz Kafka’nın yazın hayatına, üslubuna ve hatta imgelemine etkisini de detaylı bir şekilde aktarıyor.

Her ne kadar; “yazmak ve ofis uzlaştırılamaz, çünkü yazmanın ağırlık merkezi derinlikte, öte yandan ofis, yaşamın yüzeyinde kalıyor. Bu yüzden inip çıkıyor ve kişi süreç içinde dört bir yana dağılmaya yazgılı dese de; bu yazıların edebi hayatına çok farklı boyutlarda katkı yaptığı kaçınılmaz. Nitekim, kitabı yayına hazırlayan ekip de önsözde; “Modern yaşamın - bu yaşamın belirleyici ilkesi olarak bürokrasinin ve teknolojinin kaynaşmasının - bir analisti olarak Kafka’nın büyüklüğünü çoğunlukla onun ofisteki işine borçluyuz.” diyerek bu konudaki değerlendirmelerini belirtmeden geçememişler.

Başarma mücadelesi
Burada yine kitaptan dikkat çekici bir yorum olarak; “Kafka’nın ofis yazıları onun edebi yapıtlarının ayrılmaz bir parçasıdır” görüşüne katılmamak da mümkün değil. Aynı şekilde “Ofis yazılarının öyküleri ve romanları üzerindeki etkisi yabana atılmamalıdır. Kafka’nın sigortacılık ve kamuya hitap eden belgeleri, nasıl hukuki sekreter Kafka, yazar Kafka’dan stratejiler ödünç alıyorsa, yazar Kafka’nın da hukuki sekreter Kafka’dan stratejiler ödünç aldığını ortaya koymaktadır,” ifadesi de çok yerinde demeliyiz.

Kafka çoğunlukla ofis yaşamının fantazmagorik cehennemine gömülmesinden yakınmış olsa da; iki ayrı alandaki bu yazılar sonucunda çıkan eserlerin, iki ayrı dünyanın “uzlaşmasını” sağlama ve başarma mücadelesi olarak görmek de gerekir.

Çizimler, fotoğraflar, tablolar, dönemin bilim adamlarının demeçlerine Kafka’nın göndermeleri, el yazıları ve notlarla bezeli bu çalışmada, Kafkaseverler ve meraklı okurlar, Kafka’nın eserlerinin derinliklerindeki kasveti, ürkütücü karanlık gerçekliğe karşı bundan sıyrılmak isteyen ironik ve ütopik kahramanlarının izlerini keyifle sürecekler.



Paylaş

Bir VatanKitap’ın perde arkasıBu ay üç özel röportajla çıkıyoruz okur karşısına. Bunlardan ilki Türk tiyatro tarihine sahneleye çıkan ilk kadın oyuncu Afife Jale'nin yaşamını romanlaştıran Osman Balcıgil'le bu büyük değer üzerine Ece Erol'un yaptığı şöyleşi oldu. Diğer bir özel röportajımızı Cemre Nur Meleke, Aslı Perker'le yeni romanı Flamingolar Pembedir üzerine gerçekleştirdi. Sinemaya da uyarlanan Kocan Kadar Konuş kitabıyla büyük çıkış yakalayan Şebnem Burcuoğlu ise özlenen sıcak mahalle özlemimizi, Cemal Süreya'ya gönderme yaparak Cemal ve Süreyya aşkı üzerinden giderdiği yeni romanı Süreya Kuaför Salonunu anlattı.

Devam