VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
24 Şubat 2014 Pazartesi | Anasayfa > Haberler > Kim daha vahşi: insan mı, hayvan mı?
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Kim daha vahşi: insan mı, hayvan mı?

Lydia Millet'in kaleme aldığı, 2010 yılında kurgu dalında Pulitzer Ödülü’ne aday gösterilen Çaresizlik Kuyusu kitabı, insan-hayvan ilişkisine dair çarpıcı öyküler sunuyor.

Gerçekle kurgunun harmanlandığı öyküler kimi zaman sert, kimi zaman yumuşak, kimi zaman gülümseten, kimi zaman gözleri dolduran bir ritimle okuru sarsıyor. Thomas Edison’ın sırf kendi ürününü iyi göstermek amacıyla bir sirk filinin elektrikle öldürülmesine önayak oluşu (görüntüleri şuradadır:http://www.youtube.com/watch?v=VD0Q5FeF_wU); büyük tartışmalar yaratan deneyleriyle meşhur psikolog Harry Harlow’un maymunlar üzerinde yaptığı deneyler (http://www.youtube.com/watch?v=_O60TYAIgC4; http://www.youtube.com/watch?v=OrNBEhzjg8I); Madonna’nın bir av partisi sırasında vurduğu sülünün ölümünü izlemesi; Noam Chomsky’nin torununa ait bir kemirgen evini elden çıkarmaya çalışırken yaşananlar; Sharon Stone’un eski kocasını ısıran Komodo ejderinin başına gelenler (http://www.theguardian.com/film/2001/jun/11/news4); eski Amerikan Başkanı Jimmy Carter’ın bir bataklık tavşanıyla yaşadıklarından yola çıkarak anlatılan başka bir zalimlik (http://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter_rabbit_incident); David Hasselhoff’un köpeğini gezdiren görevlinin karşı karşıya kaldığı ikilem; Tesla’yı onun bir güvercini sevdiği gibi seven temizlik görevlisinin içler acısı hikayesi; Afrika’da yabanda yaşayan George Adamson’ın evlat edindiği bir aslan ile ona av olan yavru zürafa arasındaki tuhaf bağ ve son olarak da topal bir kuşla küçük bir kızın kısa süren arkadaşlığı... Her biri farklı bir duygu fırtınası yaşatan bu on öykü insanı insanlığını sorgulamaya itiyor. Ve ünlü insanların hayvanlarla imtihanı ekseninde çok daha genel bir sorunu irdeliyor: Kim daha vahşi: insan mı, hayvan mı?

ÖYKÜLERDEN:
“Yavru Maymunlarda Bağlanma”dan:
“Harlow bir asi ve put kırıcı olarak görülüyor¬du. Anne sevgisi hakkında cesurca konuşuyor, ‘fiziksel temasın rahatlığı’ diye açıkladığı bu durumun ruh sağlığı için önemi üzerinde duruyordu. Fakat konu deneklerine gelince tavrı sertleşiyordu. ‘Be¬nim için önemli olan tek şey, bir maymunun üzerine maka¬le yazabileceğim bir metaya dönüşüp dönüşmediğidir,’ diyordu. ‘Onlara karşı sevgi beslemiyorum, hiç de beslemedim. Bir maymunu nasıl sevebilirsiniz ki?’”

Çaresizlik KuyusuÇaresizlik Kuyusu

Lydia Millet

Detay için tıklayın


“Thomas Edison ile Vasil Golakov”ndan:
“Anlamıyor musun Golakov? Geleceği gördüm. Onun acısının içindeki çelişkide insanlığın son anını gördüm... kabul ediyorum, o bir katildi fakat biz de öyleyiz. Ve onun gözlerinde, insanlığın daha iyi bir yer özlemini gördüm; insanların gaddar olmadığı ve yapılan gaddarlık için intikam istemediği bir yer; aslında insanın artık insan olmadığı bir yer. Evet Golakov, gördüğüm buydu: insanın gerçek ve nihai kurtuluşu. Zamanın sonu geldiğinde insan tüm insanlığından kurtulacak. İnsan, insan olmayı bırakacak. Ve sadece bu, her zaman özlemini duyduğu şerefi verecek insanlığa.”

“Tesla ile Temizlik Görevlisi”nden:
“Bazıları, güvercini bir kadın gibi sevdiğini söylediği için dalga geçtiler Tesla’yla, fakat ben hiçbir zaman komik bulmadım bunu. İnsanlar hayvanlarını severler ama bu sevginin içinde hüzünlü bir yan da vardır hep. Çünkü hayvanlara sevgi duydukları için utanırlar. Sevgilerinin bir tür hobi olarak görülmesini isterler ki kimse onlara acımasın. Ne var ki Tesla utanmıyordu bundan. Hiçbir zaman da utanmamıştı. İnsanlar bu sevgiyi anlamadıklarından sapık dediler ona.”

“Chomsky ile Kemirgenler”den:
“’Ve anne olarak şunu fark ediyorsun –erkeklerin baba olduklarına bunu fark ettiklerini düşünmüyorum, belki farklı şekillerde, mesela evlilik dışı seks yaptıklarında veya birinin ağzını burnunu dağıttıklarında yaşıyorlardır bunu– hayvan olmak harika bir şey. Yaşamın esası hayvan olmak. İnsan olmak değil. İnsan olmaktan bahsetmiyorum Noam. Memeli olmaktan bahsediyorum.’”

“Jimmy Carter’ın Tavşanı”ndan:
“Al Jr. kedinin acısına son verebileceğimizi söylemişti, onu çektiği eziyetten kurtara¬bileceğimizi. Güç her zaman esastı, şimdi olduğu gibi o za¬man da. Sakın Carter’ın zayıflığının seni etkilemesine izin verme, dedim kendi kendime. Bir süre ülkeyi yönetti ama sonunda güçsüzlüğü yüzünden yenildi. Kedinin topallaya¬rak yürümesi geldi aklıma, iki buçuk bacağıyla her yere na¬sıl da hızlı giderdi. İhtiyar Mullinlar onu mukavvadan ya¬pılmış tekerlekli bir arabayla gezdirirlerdi ama onun taşın¬maya ihtiyacı yoktu. Sopayla vurunca yere düştüğünde bile ayağa kalkmaya uğraşmıştı.”

“Sör Henry”den:
“[Köpek gezdirici] saygı çerçevesinde bakmaya başladığı köpeklere sonun¬da çoğunlukla bağlanıyordu. Bir köpek kendisinden alın¬dığında –bir taşınma, bir talihsizlik veya bir seferinde ol¬duğu üzere, köpeğin bir anda başka birine hediye edilmesi gibi acı bir olay– derinden etkileniyordu. Bu şekilde yitirdi¬ği köpeklerin ardından duyduğu üzüntü yüzünden geceler¬ce uykusuz kalıyordu. Genç bir Weimaraner’ı vedalaşma¬ya fırsat bulamadan kaybettiğinde haftalarca derin bir öfke duymuştu içinde. Köpeğin boyalı basında sık sık boy göste¬ren yeniyetme mirasyedi sahibi onu bir restoranda tanıştığı Senegalli bir dansçıya hediye etmişti. Kesin uyuşturucuyla alakalı bir meseleydi bu. Kendisi ertesi gün olanları öğren¬diğinde, asil bir soydan gelen zarif, ürkek köpek Afrika’ya giden bir uçaktaydı.”

“Kız ile Zürafa”dan:
“Özgür bir öğleden sonraydı, çünkü o öğleden sonra züra¬fa geçmişten de, gelecekten de muaftı. Tamamen özgürdü. Sanki dünyanın tüm olasılıkları Kız’la zürafanın içinden akıp gitmişti, dedi Adamson. Ve kendisi, olup biteni anla¬maya çalışan ama anlayamamanın verdiği sabırsızlık, kız¬gınlık ve huzursuzlukla çalıların arasında çömelmiş duran bu primattı budala olan. Primat olduğu için onları izlemişti ve primat olduğu için sonsuza dek onlardan ayrı kalacaktı. Aslanla zürafa, onların doğasına dair bildiği tüm şeyle¬rin ötesinde bir şey yaşamışlardı havada öylece asılı duran. Zaman ve mekanda akmışlar ve birbirlerinin mutlak ölümü gerçeğini kabul etmişlerdi.”

“Hanımefendi ile Ejder”den:
“Komodo ejderi sonunda aheste aheste çıktı ka¬festen. Adamlar boş kafesi sandala yüklerken, Sharon Sto¬ne gözlerini kumda öylece durmuş, sandalın uzaklaşması¬nı izleyen kertenkeleden alamıyordu. Hayvanın duruşunu takdir etti, hatta sevdi. Kalbi küt küt atmaya başladı. Kertenkele aynı anda hem çirkin hem zarif, hem saldırgan hem alçak gönül¬lüydü. Neden bilmiyordu ama güven veriyordu insana.”

“Sülünün Cinsiyeti”nden:
“Süperstarın boğazı düğümlendi. Kuş hâlâ çırpınıyor, ağzından kan geliyor ve yerden biraz olsun yükselebilmek için çabalıyordu. Aslında aradan çok fazla za¬man geçmemişti. Aklına üşüşen düşünceler zamanı yavaş¬latmıştı sadece. Onu ayağıyla mı itmişti? Yok, kendisi geri¬ye gitmiş olmalıydı. Çünkü kuş ayağının tam ucunda değil¬di artık; birkaç santim ötede duruyordu, yalpalayıp yüzüs¬tü düştüğünde bedeninin kanlı tarafına kuru yapraklar ya-pışmıştı. Bacağı ve kanadı kırılmış olmalıydı. Kuşu gerçek¬ten vurduğuna bakılırsa bugünlerde iyi nişan alıyordu anlaşılan. Keskin nişancı Madonna. Güzeldi bu. Rönesans dö¬nemindeki resimler geldi aklına. Duccio’nun, Da Vinci’nin şefkatli Meryem Ana resimleri: Ancak bu sefer kucağında bebek İsa’yı değil, bir AK–47’yi tutuyordu nazikçe. Bir sonraki albüm için aklında tutacaktı bunu.”

Lydia Millet kimdir?
Lydia Millet, 1968’de Boston’da doğdu. North Carolina Üniversi¬tesi’nden mezun oldu. Utne Reader, New York Times gibi dergi ve ga¬zetelerde makaleleri yayımlandı; ayrıca Darth Vader’dan rock yıldızlarına ve Hustler’daki redaktörlük deneyimine kadar pek çok konu¬da yazılar kaleme aldı. Bugüne dek sekiz roman ve bir öykü kitabı ya-zan Millet, 2003 yılında Benim Mutlu Hayatım’la PEN-Amerika Kurgu Ödülü’ne layık görüldü. Çaresizlik Kuyusu adlı öykü kitabıyla da 2010’da kurgu dalında Pulitzer Ödülü’ne aday gösterildi.

Paylaş