VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
15 Kasım 2012 Perşembe | Anasayfa > Haberler > Orta-Dünya’da yeni bir yolculuğa hazır mısınız?
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Orta-Dünya’da yeni bir yolculuğa hazır mısınız?

Zor bir kitap “Bitmemiş Öyküler”. Kitabı derleyen Chistopher Tolkien de okuru uyarıyor zaten; “Ortaya çıkan eserin çoğu bakımdan karmaşık olduğu söylenebilir”. Yine de türün hayranlarının ve Yüzük Savaşı’na kadar geçen sürede yaşananların arka planını merak edenlerin başucu kitabı olacaktır.

ÖZLEM AKALAN


Tüm fantastik edebiyatçılar gibi, iyi ve kötünün çarpıştığı, pek çok farklı ırkın boy gösterdiği roman serilerine imza atanlardan biri de “Zaman Çarkı”nın (İthaki Yayınları) yaratıcısı Robert Jordan’dı. Oku oku bitmeyen, kitaplığın en az bir rafını kaplayan, toplamda 10 bin sayfayı geçen, 12 ciltlik bir hikaye kaleme almayı planlayan Jordan’ın son cildi tamamlayamadan 2007 yılındaki ölümü, benim adıma “en acıklı edebi ölüm”dü. Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı! Kalbinin fazla dayanmayacağını anlayan yazar, hikayenin finaliyle ilgili her şeyi not almış, ölmeden önce de karısına ve editörüne teslim etmişti. Hayal kırıklığına uğrayacağım korkusuyla hikayenin devamını getirmeye henüz cesaret edemiyorum. Zaten 12. cilt, üç ayrı kitaba bölündü ve sadece ilk ikisi yayımlandı. Kitaba son nokta, muhtemelen, 2013’ün ilk ayında konulacak. Ben de tüm cesaretimi toplayıp “bitmemiş öyküyü” bitireceğim.
“Bitmemiş öyküler”iyle anılan en ünlü yazar ise hiç kuşkusuz, türün önde gelen ismi J.R.R Tolkien. Hayal gücünün sınırları olmayacağının en ince işlenmiş kanıtıdır Tolkien’in yarattığı dünya. Pek çok mitten etkilendiği kabul edilse de okura sunduğu coğrafya, ırklar, gelenekler, diller ve hikayeler, takipçileri için eşsiz bir ilham kaynağı oldu. Aldığı sayısız not, yazdığı mektuplar ve başlayıp da bitiremediği pek çok öykü ise sonradan, kendisi hayattayken eserlerinin varisi ilan ettiği üçüncü oğlu Christopher Tolkien tarafından baskıya hazırlandı.
Ölümünden sonra yayımlanan eserleri ölmeden önce yayımlanan eserlerinden fazla olan Tolkien’in, “Numenor ve Orta-Dünya Üzerine Bitmemiş Öyküler”inde Orta-Dünya’nın Birinci Çağı ile Yüzük Savaşı’nın sona erişi arasındaki süreçten
çeşitli kesitler sunuluyor. “Yüzüklerin Efendisi” ve “Silmarillion”da yaşanan olayların evveliyatını anlatan kitap, ilk kez 1980 yılında yayınlanmış. Bu eser nihayet Türkçeye, İthaki Yayınları tarafından çevrildi.
Ancak baştan uyarmakta yarar var; hem öykülerin bir kısmının sonu olmaması hem de dilin zorluğu nedeniyle metinler kimi zaman kafa karıştırıcı bir hale bürünebiliyor.

ÖNCE SILMARILLION’U OKUYUN

Kitabı derleyen Christopher Tolkien de kitabın giriş bölümünde okuru uyarıyor: “Bu kitabın meydana gelme süreci oldukça zorlu geçti, sonuçta ortaya çıkan eserin ise çoğu bakımdan karmaşık olduğu söylenebilir. Kitabın içinde yer verilen öykülerin hepsi, farklı bakış açılarına göre, az çok ‘bitmemiş’ niteliktedir ve her birini değişik açılardan ele alıp değişik bir yöntemle şekillendirme gereği doğmuştur... Kitabın geneli boyunca, (en başta “Yüzüklerin Efendisi” olmak üzere) babamın daha önce yayımlanmış eserleri hakkında okurun iyi düzeyde bilgi sahibi olduğunu varsayarak hareket ettim, çünkü aksini kabul etmek editörün kitaba olan müdahalesinin artırılması anlamına gelirdi ki bu zaten fazlasıyla yapılmıştı.”
Bu noktada, “Silmarillion”u okumadan yola çıkmamanızı ve İngilizce biliyorsanız, Tolkien dünyasında adı geçen herkes ve her şey hakkında bilgi veren tolkiengateway.net’i takip etmenizi öneririm.

70 KUTULUK ARŞİV

Yazarın 1973 yılında ölmesinin ardından ilk olarak 1977’de “Silmarillion”u derleyip yayınlayarak rüştünü ispat eden Christopher Tolkien’in işi hiç de kolay olmamış. Bugün 87 yaşında olan oğul Tolkien, babasına ait her biri binlerce tasnif edilmemiş not içeren 70 kutuluk arşivi alt üst ederek kitaba son halini verebilmiş. Üzerinde tarih ya da sayfa sayısı olmayan, birbirine karışmış anlatılar, hikayeler, konferans notları, şiirler... En zoru da babasının okunaksız elyazısını çözmek olmuş...
40 yıl boyunca gözden uzak kalmayı seçen, hiçbir röportaj vermeyen Christopher Tolkien, ilk kez bu yıl temmuz ayında Le Monde’a evinin kapılarını açarak eşiyle birlikte RaphaÎlle RÈrolle’e konuşmuştu. Tolkien’in, kızkardeşi Priscilla ile birlikte, hayatta kalan iki çocuğundan biri olan Christopher, tüm hayatını babasının mirasını gün ışığına çıkarmaya adamış. En eski anılarının babasının kardeşleriyle kendisine anlattığı hikayeler olduğunu söylüyor ve ekliyor: “Size garip gelebilir ama babamın yarattığı dünyada büyüdüm. Babamın bir sekreter tutacak parası yoktu; onun anlattığı öyküleri ben daktilo eder, çizdiği haritaları temize çekerdim. Bana göre Silmarillon’un kentleri Babil’den daha gerçek.”
1943 yılında Christopher, İngiliz Hava Kuvvetleri’ne katılarak Güney Afrika’ya gider. “Babam her hafta uzun bir mektup ve romanın bir bölümünü yollardı. Savaş pilotuydum. İndiğimde, ondan gelen mektubu okurdum” diyor.

DETAYLARDA BOĞULUYORDU

Babasının ölümünün ardından ilk hissettiği duygunun, ağır bir sorumluluk olduğunu hatırlıyor Christopher Tolkien. Çünkü babası, hayatının son yıllarında, ilk başladığı ama bir türlü bitiremediği kitap olan “Silmarillion”u bitirmeye uğraşmış. Bu noktada, Tolkien’in asistanlığını da yapan Christopher’in eşi Baillie devreye giriyor; “Bitiremeyecekti” diyor ve ekliyor; “Kronolojik detaylar arasında boğuluyor, tekrar tekrar yazıyordu ve her şey daha çetrefilli bir hal alıyordu.”
İngiltere sınırları dahilinde çok sık seyahat eden Tolkien, her yolculuk öncesi bir kucak dolusu kağıdı da yanında götürmeyi alışkanlık haline getirmiş. Dönüşte ise çantasındaki kağıtlardan birini rasgele çekip, üzerinde çalışmaya başlarmış. İşte bu nedenle de ölümünün ardından arşivini toparlamak bir hayli güç olmuş... Elindeki gün yüzü görmemiş arşivin değerini anlayan Christopher, üniversitedeki görevinden istifa etmiş ve “Silmarillion”un bir bölümünü İngiltere bir bölümünü de Fransa’da yazarak 1997’de biraz da vicdan azabıyla son halini vermiş. “Kitabın güzel ama biraz sahte olduğunu düşünmüştüm” diyor ve ekliyor; “bazı paragrafları yeniden kurguladım.”
18 yıl boyunca tüm hızıyla çalışan Christopher, 12 ciltlik “Orta-Dünya Tarihi”ni 1983-1996 yılları arasında tamamlamış. “Tüm bu süre zarfında onu babasından kalan daktilonun başında yazarken izledim” diyor Baillie ve ekliyor “daktilonun sesi tüm mahalleden duyuluyordu!”
Röportajdan yaptığımız alıntılar bile Christopher Tolkien’in zahmetli çalışmasını anlatmaya yeterli. Nihayetinde, Tolkien’in 1937 yılında yayınlanan ilk kitabı “Hobit”ten günümüze uzanan külliyatı okumak da aynı oranda zahmetli bir iş. Her bölümün ardında yer alan notlar ve Orta-Dünya haritası ile toplamda 755 sayfalık bir eser olan “Bitmemiş Öyküler”, Tolkien hayranları için önemli bir kaynak.

Tolkien ailesi filmlerden nefret etti

Tolkien’in Orta-Dünya macerası 1937 yılında yayınlanan ilk kitabı “Hobit” ile başlıyor. Kitap, piyasaya çıkar çıkmaz ilgi odağı oluyor. Yayınevi romanın devamını istese de aynı damardan yürümek istemeyen Tolkien zaten yarattığı dünyanın en eski günlerini anlatan “Silmarillon”a noktayı koymak üzeredir. Yayıncının ısrarı üzerine, pek istekli olmamakla birlikte, yeni bir romana başlar Tolkien, böylelikle “Yüzüklerin Efendisi”nin de ilk tohumlarını atar. Her şeyin başlangıcı olarak kabul edilen “Hobit”, yine Peter Jackson’un yönetiminde, üçleme olarak filme çekiliyor. İlk bölümün Türkiye’de 14 Aralık’ta vizyona girmesi bekleniyor. Ne var ki, Tolkien hayattayken her iki filmin yayın haklarını sattığı için, ailesi filmler üzerinde hiçbir hak iddia edemiyor. Zaten “içini boşaltarak 15-25 yaş arasındakilerin hoşlanacağı bir aksiyon filmi yaptığı için” aile yönetmene çok kızgın. Christopher Tolkien, “Hobit”in de akıbetinin aynı olacağına inanıyor: “Eserin güzelliği ve ciddiyeti yok olmuş. İşi ticarete dökmek estetiği ve felsefi etkiyi ortadan kaldırmış. Bu noktada yapabileceğim tek şef kafamı çevirmek ve yokmuş gibi davranmak.”

Künye : Bitmemiş Öyküler
J.R.R Tolkien
Derleyen: Christopher Tolkien
Çev: Kemal Baran Özbek
İthaki Yayınları
43 TL

Paylaş

Bir VatanKitap’ın perde arkasıBu ay üç özel röportajla çıkıyoruz okur karşısına. Bunlardan ilki Türk tiyatro tarihine sahneleye çıkan ilk kadın oyuncu Afife Jale'nin yaşamını romanlaştıran Osman Balcıgil'le bu büyük değer üzerine Ece Erol'un yaptığı şöyleşi oldu. Diğer bir özel röportajımızı Cemre Nur Meleke, Aslı Perker'le yeni romanı Flamingolar Pembedir üzerine gerçekleştirdi. Sinemaya da uyarlanan Kocan Kadar Konuş kitabıyla büyük çıkış yakalayan Şebnem Burcuoğlu ise özlenen sıcak mahalle özlemimizi, Cemal Süreya'ya gönderme yaparak Cemal ve Süreyya aşkı üzerinden giderdiği yeni romanı Süreya Kuaför Salonunu anlattı.

Devam