VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
15 Aralık 2016 Perşembe | Anasayfa > Haberler > Oyunu ‘portakal renginde’ okumak
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Oyunu ‘portakal renginde’ okumak

Sporsever okurların kayıtsız kalamayacakları yeni futbol kitapları serisi, “Harika Portakal” ve “Oyunu Okumak” ile başlıyor. Dünya futboluna ve elbette sosyal hayatına yön vermiş teknik adamlar, takımlar, sporcular ve taraftarlar bu kitaplardan çıkıp evimizin baş köşesine geliyor.

BANU YELKOVAN





Bu satırları okuyan okur için malumun ilanı gibi olacak ama Türkiye dünyanın en çok kitap okuyan ülkesi değil. Verilere göre, kitap okumaya ayrılan süre günde bir dakikadan az. Kitap okuyan nüfus oranı ise binde bir. Kitap okumakla aramız kötü ama futbolla değil... Sokak röportajlarında rastgele çevrilen vatandaşların tamamı, ki buna yaşlılar, kadınlar ve çocuklar da dahil, istisnasız herkes bir takım tutuyor, o takımdan birkaç futbolcu sayabiliyor. Futbolla yatıp futbolla kalkan bir ülkeyiz, orası gerçek.
Hem futbolu hem kitapları belki de haddinden fazla seven bir insan olarak, futbolla ilgilenen kitlenin futbol kitaplarına karşı nasıl bir bağ hissettiğini sorguluyorum hâliyle. E tabii durumda ve istatistikte fazlaca bir değişiklik yok! Ama buna rağmen, Donkişotvari bir ruhla kendini bu durumun değişmesine adayan yayınevleri var. İletişim Yayınları bu akımı başlatan ve bayrağı en uzun süre taşıyan yayınevi. Bastıkları 36 spor kitabı var. İletişim Yayınları editörü Tanıl Bora verdiği eski bir röportajda, konu hakkında, satış rakamlarından bağımsız bir iyimserlikle konuşmuş ve spor kitapları diğer türlere göre daha az satıyor olsa da sürdürülebiliyor olmasını bile bir başarı olarak adlandırmıştı. Haklı.

Ümit Kıvanç’ın “Kesin Ofsayt”ıyla başlayan serinin ileride Türk Futbolu’nun en büyük kaynakçalarından biri olacağı kesin. Spor kitapları bayrağını devam ettiren yayınevi ise İthaki Yayınları oldu. İletişim Yayınları’nın aksine genelde çevirilere yer verdikleri seride, aralarında Marcel Desailly’nin “Kaptan” ve Simon Kuper’in “Futbol Asla Sadece Futbol Değildir” gibi dünyaca ünlü kitaplarının da olduğu tam on bir kitap yayımlamıştı. Şimdi yeni başlattıkları “Futbol Kültürü” dizisiyle seriyi devam ettiriyorlar.

Editörlüğünü Tan Morgül’ün üstlendiği dizinin ilk kitabı, Moritz Rinke’nin editörlüğünü yaptığı “Oyunu Okumak” oldu. Alman Yazarlar Takımı’nın önemli parçalarından Rinke’nin elebaşılığında takım, Borussia Dortmund’un maçlarını bir sezonluğuna tribünden takip etmiş ve takımın en duygusal sezonlarından birine eşlik etmişti. Yazarlar izledikleri maçları kendi tarzlarında bir hikâye, anlatı ya da şiir olarak kaleme almış ve yazdıkları bir araya gelince de bu kitap ortaya çıkmıştı.

Efsane teknik direktör Jürgen Klopp’un ayrıldığı, kaptan Sebastian Kehl’in futbolu bıraktığı o sezon Dortmund tarihinin en dramatik sezonlarından biri oldu. O sezona seyirci olarak eşlik etmek bile yeteri kadar kalp çarptırıcı olmuştu; o maçlara geri dönüp bir de yazarların gözünden bakmaksa farklı bir deneyim oluyor haliyle.

Tan Morgül’ün açılış cümlesinde de söylediği gibi, olaylar bir stadyumda geçiyor: Westfalenstadion’da. Klopp’un veda sezonuna denk gelen bu serüveni belki de Dortmund’un en heyecanlı ve en ızdıraplı sezonu. Moritz Rinke’nin giriş yazısında enfes şekilde özetlediği gibi: “Bu bir oyun ve güzel bir oyun. Bir prensesle evlenmiştik ama devrenin sonunda bir kurbağaya dönüşmüştü. Yalnızca geceleri, Şampiyonlar Ligi’nde hâlâ güzeldi.”
Kitapta teknik-taktik yok. Yazarlar o meselelere hiç girmemişler. Sadece yazarlar değil, onlar aracılığıyla okurlar da bu sezona tribünün en güzel yerinden eşlik ediyorlar. Tabii kitapta, tıpkı Westfalen Stadı’nda olduğu gibi en çok yer tutan şey, bu stadyumu dünyanın sayılı futbol mabetlerinden birine çeviren “Sarı Duvar”. Okuduğunuz bu satırların yazarı da o statta futbol seyretme ayrıcalığına sahip kişilerden biri. Ama her defasında sahayı olduğu kadar o duvarı seyretmiş, o duvarı seyredebilmek için biletini diğer tribünlerden almış bir futbol âşığı.


*Sarı Duvar

Tan Morgül, giriş yazısında Sarı Duvar’ın ne demek olduğunu anlatmak için, yine kitaptan, Lucas Vogelsang’ın dizelerine başvurmuş:
“Ama şarkıya başladığında Duvar, sen de/dahil olursun koroya. /Seni de bekler Duvar. /Sesini...”


Nevrotik deha
Futbolun yalnızca futbol olmadığı konusunda hemfikir olanları buluşturan serinin ikinci kitabı “Harika Portakal” ise David Winner imzalı ve Uğur Vardan’ın sunumuyla okurlarının karşısında. Kitap tüm zamanların en harika “mağlup”larından Hollanda Milli Takımı’na dair bir güzelleme. Hem 1974 hem de 1978’de kaybetmesine rağmen, dünya futbol tarihine, etkileri devam eden “Total Futbol”u miras bırakmış Hollanda ekolünde esas olan, zafer değil; estetik... En azından bu kitap yazıldığı yıllarda öyleydi ve bu son bir iki büyük turnuvada değişmiş olsa da bizim o yıllara selam çakmamıza kesinlikle bir engel teşkil etmiyor tabii ki... David Winner’ın “Harika Portakal”ı mimariden resme, tarihten sosyolojiye, felsefeden sanat tarihine, tüm beşeri bilimlerde gezinerek yüzyılın futbol mucizesinin kaynaklarına bakıyor. 1960’larda tüm dünyayı sarsan kültürel ve sosyal uyanışın izlerini Hollanda futbolunun derinliklerinde keşfediyor. Kitap, Rinus Michels komutasında Cruyff yönetiminde Ajax’la başlayıp, Hollanda Milli Takımı’nda demlenen, sonrasında doğduğu topraklarla yetinmeyip Barcelona, AC Milan, Arsenal ve daha nicelerinde devam eden geleneğin hikâyesini anlatıyor. Önsözünde Uğur Vardan’ın da dediği gibi: Hollanda belki artık futbolun süper gücü değil. Hollanda Futbolu’mun merkezinde yer alan Johann Cruyff’un 2016 Mart’ındaki ölümü belki bu dönemi bir daha geri dönülmeyecek şekilde bitirdi. Cruyff bu kitapta oldukça önemli bir yer kaplıyor çünkü bu kitabın merkezinde yer alan dönemi onsuz anlatmak mümkün değil. Hollanda sonrası Barcelona ve oradan İspanya futbolunun mihenk taşı olan oyunun temelinde de o ve ilkeleri vardı. Bu kitabın büyük kısmı 2000’lerden önce yazıldı ve dünyayı o dönemki hâliyle yansıtıyor. Ama Hollanda Futbolu’nun mirası başka diyarlarda devam ediyor.


Seride başka neler olacak?

İthaki Yayınları’nın “Futbol Kültürü” serisinde yayımlamayı planladığı diğer kitaplar ise şöyle: Yaşayan en büyük futbol araştırmacılarından gazeteci Jonathan Wilson’ın “The Outsider: A History of the Goalkeeper”; “The Anatomy of Liverpool: A History in Ten Matches” ve “Angels with Dirty Faces: The Foolballing History of Argentina”. Nick Davidson imzalı “Pirates, Punks & Politics St. Pauli: Falling in Love with a Radical Football Club” ve Simon Kuper’in “Futbol Asla Futbol Değildir”, “Futbolun Şifreleri”, “Futbol Adamları”, “Ajax, Hollandalılar ve Savaş”. Jonathan Wilson’dan “Inversting The Pyramid” ve yine David Winner’dan “Those Feet”. Ülkenin binde biri olarak nefesleri tuttuk, beklemedeyiz.

Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163