VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
15 Mart 2012 Perşembe | Anasayfa > Haberler > Rüya panayırının izinde
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Rüya panayırının izinde

""Hafiyenin El Kitabı"" bir terfi ile tüm hayatı değişen sıradan birinin hikâyesi...

Nalzı Berivan Ak

Jedediah Berry imzalı "Hafiyenin El Kitabı"nın başrolünde beklemediği bir terfi ile ödüllendirilen (ya da cezalandırılan) Charles Unwin var; dosyalarını devraldığı dedektif Sivart’ın başına ne geldiğinin izini sürecek kitap boyunca, düşler gerçeklere karışırken. Sıradanın, iddiasızlığın ete kemiğe bürünmüş hali Unwin, bir gün yapmaması gerekeni, merak etme günahını işliyor, ekose elbiseli bir kadın var odağında, sekiz gün boyunca izliyor onu, anlamaya çalışıyor, doğal olarak merakı cezasız kalmıyor: sonuncu gün katipler değil dedektifler katında çalışacağı haberini alıyor. Eline ise "Hafiyenin El Kitabı" tutuşturuluyor, aradığı her şeyi burada bulacak, ya da kitabın ilerleyen bölümlerinde göreceğimiz üzere, tam da bu kitabın sayfaları arasında kaybolup gidecek. Eski hâline dönme mücadelesi verirken bir de işlemediği bir suçun yükünden kurtulmaya çalışacak, yanında sekreteri, bilmediği, bilmek de istemediği bir dünyanın tuhaf gerilimini dibine kadar yaşayıp yaşatacak.

Tekinsiz kahramanlar, rüya ile gerçeğin dehlizlerinde yüksek gerilim ve alışılmadık bir dil. Olaylar ne zaman geçiyor, geleceğin mi geçmişin hikâyesi mi anlatılan, öyle bir dünya ki burası rüya ile gerçek iç içe yaşanıyor; mücevherler yerine saatler çalınıyor, karanlık metni gerilim ve devamlı heyecan aydınlatıyor.
Eleştirmenlerin ortak görüşü, Kafka, George Orwell gibi isimlerin izinde ve yakın zamanda Türkiye’de de yayınlanacak önemli yazarlardan Jasper Fforde ile aynı ekolden Jedediah Berry. Yazar ise asıl ruhunu Calvino’dan aldığının altını çiziyor, yarattığı dili de dünyayı da tanıyor, seviyor ve kendi metinlerinde de bu dünyayı baştan ve bir kez daha yaratıyor.

RÜYALAR ALEMİ

Polisiye yazma fikri baştan beri aklındaymış Berry’nin, biriktirdiklerini ilk kitabına aktarmış, devamında büyük başarılar kazanmış. 2009 yılında kazandığı Dashiell Hammett Ödülü’nü, 2010 yılında kazandığı William L. Crawford Ödülü takip etmiş. Asıl başarı ve “ödül” ise tüm yeraltı yerüstü dergilerde çıkan sayısız röportajı, haberi ve dahası sosyal medyada edindiği hatırı sayılır takipçi kitlesi...

Berry yapılan bir röportajda rüya aleminin kitabın baskın taraflarından biri olduğu yorumuna güçlü bir yanıt veriyor. Edebiyatta rüya kullanımının kolaya kaçma olduğu kimi zaman düşünülse de, bilinçaltı ve semboller dünyası yazara anlatmak istediğini kestirmeden varma yolunu açsa da, Berry bu fikri seviyor. Sürreal bir takım imajları birbirine bağlamak ve olayları bu bağlantılarla açımlamak iyi bir fikir.

Jedediah Berry’nin deneysel bir yaklaşımla polisiye yazmasında butik bir yayınevinde editör olmasının etkisi şüphesiz var, ilk kitaplarını yazan yazarlarla çalışan Berry, okurla buluşma heyecanı kadar izlenmesi gereken yolları da biliyor. Her ne kadar editörlük yaptığı Small Beer Press’den yayınlamak yerine romanını Penguin’in emin ellerine emanet etmiş olması eleştirilere hedef olmasına neden olsa da, Berry deneysel kitapların büyük yayınevlerince yayınlanması fikrinin daha doğru olduğunu savunuyor, butik yayınevlerinin sevimli ve “ilginç” yazarları daha cesur olmalı ona göre, büyük oynamalı.

Objelerin kitabı bu aynı zamanda. Örneğin şemsiyeler büyük rol oynuyor roman boyunca, kapağa da taşınan imge aslında Edward Gorey’e bir selam... Objeler aynı zamanda karakter olma rolü de üstleniyor. Saatler de aynı şekilde; bu yönüyle "Alice Harikalar Diyarı"nda akla geliyor. Lewis Carroll’dan etkilenip etkilenmediği sorusuna verdiği yanıtta Berry, Carroll’un dünyasından etkilenmenin ötesinde o dünyada yaşadığını söylüyor: yapbozlar, dil oyunları, rüyalar. Masum görünen tehlikeli dünya, oyun içinde oyun, rüya içinde rüya. Sürekli kovalanan zaman, sürekli geç kalma hissi ve yarış. "Hafiyenin El Kitabı"nda yazar tam da böyle bir dünya kurmuş, belirli bir mantık ve sağlam bir kurgu üzerine kurulan bir rüya hikâyesi bu.

SESLER, IŞIKLAR, YABANCILAR

Saatin bu kadar baskın bir obje olarak kitapta yer almasını ise şöyle açıklamakta yazar: Kurallı, düzenli bir işleyiş var “teşkilat”ta ve Unwin tam da böylesi bir düzenin insanı. Ve gerçek yaşamda da rüya aleminde de elinden alındığı anda düzen, işte o zaman kaos başlıyor; her şey vaktinde çalmayan saate bağlı aslında, bu kadar kırılgan.

Her yaz Berry’nin yaşadığı yere gelen panayır da birçok şeyi değiştirmiş hayatında ve dolayısıyla kurduğu hikâyede. Panayırların heyecan verici, aynı zamanda tehlikeli yanı sinmiş romanın satırlarına. Diğer okullardan gelen çocuklar, tanıdıklar ve yanlarında tanıdık olmayanlar, ilk kez görülenler, panayırla beraber gelen ve panayırla beraber gidecek olan yabancılar. Birkaç mucizevi günün ardından her şey toparlanacak ve bu insanları bir daha kimse görmeyecek. Panayırın kalbinde sakladığı tehlike ve gizem, "Hafiyenin El Kitabı"na siniyor, sesler, ışıklar ve düşler arasında Unwin labirentten çıkışın yollarını arıyor. Bir de üstüne her yerde aynalar asılı, gerçekleri çoğaltan; o kadar çoğaltan ki sonunda düş haline getiren.

Yazarın asıl hatırladığı ise panayıra katılamadığı günler. Açık camından sesleri dinler, ışıklara bakarken, tekinsiz yabancıları özler ve sıradan hayatından sıkılırken ilk cümlelerini yazmış kağıda. Tüm bu sesler ve renklerle uykuya dalarken tekrarlarmış cümlelerini, sonunda panayırı taşıdığı romanı bunun için böyle tuhaf ve böyle farklı. “Panayırın bizi korkutan tarafı kente gelmesi değil bence. Her zaman yaptığı üzere kentten ayrılması da değil. Bizi esas korkutan, panayırın gidip bir daha hiç dönmeme ve giderken bizi de götürme olasılığı... Şimdi beni götürüyor ve korkuyorum. Capcanlıyım ve fazlasıyla uyanığım.”

Rüya panayırının izinde, "Hafiyenin El Kitabı" rehberliğinde bir yolculuk, Jedediah Berry’nin kaleminden.

Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163