VATAN KİTAP - Vatan Gazetesi VATAN KİTAP - Gazetevatan.com
Gazetevatan Anasayfa
15 Mayıs 2017 Pazartesi | Anasayfa > Biyografi > Statükoyu mat eden sanatçı; Duchamp
Normal Yazı Boyutu Orta Yazı Boyutu Büyük Yazı Boyutu

Statükoyu mat eden sanatçı; Duchamp

Sanat tarihçilerinin, modern sanat ve görsel sanatlarla ilgilenenlerin mutlaka okuması gereken bir kitap “Marcel Duchamp: Çırılçıplak Soyulmuş Görüntü”. Provokatif sanatçının dünyasını keşfetmek isteyenler için ise bulunmaz bir kaynak.

CELİL SADIK


Marcel Duchamp ve Dadaizm ile ilk karşılaşmam üniversitenin ilk senesinde Sanat Tarihine Giriş dersinde olmuştu. Marcel Duchamp’ın bir pisuarı alıp onu “The Fontain/ Çeşme” adıyla 1917 “Bağımsızlar Sergisinde” sergilediğini öğrendiğimde bunu şaşırtıcı ancak saçma bulmuştum. Yıllar sonra ise Modern Sanatları öğrenmeye başladığımda Dadaizm’e; aklın dışını, saçmayı ve şoku amaçladıkları için ilgi duymuştum.

Octavio Paz’ın “Marcel Duchamp, Çırılçıplak Soyulmuş Görüntü” kitabını okuduktan sonra ise, Duchamp’ın derin ve kapsamlı bir felsefesi olduğunu da öğrendim ve o zamana kadar hiç dikkat etmediğim detayları fark ettim. Hatta bir sanat tarihçi olarak faydalanmak adına daha önce hiçbir yerde karşılaşmadığım bu bilgileri topladığımda yirmi iki sayfalık not çıkarttım.

Octavio Paz bu kitabında, Marcel Duchamp’ın “Bekarlar Tarafından Çırılçıplak Soyulmuş Gelin”, “Büyük Cam” ve “Veriler” yani diğer adıyla “Asamblaj” eserlerini iki kısımda inceliyor. Yazar Duchamp’ın eserlerini çözümlerken en önemli rehbere başvuruyor, doğrudan Duchamp’ın kendisine…

Octavio Paz, sanatçının “Yeşil Kutu” adını verdiği ve eserlerinin çözümlenebilmesi için bir araya getirdiği notlardan yola çıkarak, sadece bu eserleri çözümlemekle kalmıyor aynı zamanda kapsamlı bir karşılaştırma ve inceleme yapıyor.
Eserin ilk kısmında Duchamp’ın “Merdivenden İnen Çıplak” adlı eserinden başlayarak, Fütürizm, Kübizm, Dadaizm ve Gerçeküstücülük akımları arasında nasıl hızlı geçişler yaptığını ve yıllar içerisinde özellikle dil ve şiir etkisiyle yeni bir felsefe yaratıp “Büyük Cam” adlı eseri ortaya koyduğunu görüyoruz. Aynı zamanda bir şair olan Octavio Paz şiir ve dil konusundaki bilgilerini Duchamp’ın sanatını yorumlamada kullanıyor. İkinci kısımda ise Duchamp’ın kendini yirmi yıl satranca verdikten sonra ortaya koyduğu “Veriler” eserini inceleyip kıyaslamalarda bulunuyor. Özellikle “Büyük Camdaki” gelin ile “Asamblaj”daki kadın figürleri arasındaki bağlantı üzerinde ayrıntılı bir şekilde duruyor. Bu iki figürü bir araya getiren bağlantıları detaylı bir şekilde anlatıyor. Bu bağlamda Duchamp’ın felsefesinin ne kadar geniş olduğunu da Paz’ın yaptığı geniş yelpazedeki karşılaştırmalardan anlıyoruz.

Her yerde bulunmayacak bilgiler
Octavia Paz’ın kitabı, aynı zamanda modern sanatları anlamada, özellikle de Dadaizm, önemli bir rehber. Tüm bunların dışında Duchamp hakkında daha önce araştırmalar yapmış ve denemeler yazmış olan Paz bu son eserinde önceki çalışmalarına eklemeler yapmış. Paz’ın Duchamp ile bire bir konuşmaları, sadece kitabın konusu olan iki eserini anlamamızda yardımcı olmakla kalmıyor, sanatçı hakkında her yerde bulamayacağımız bilgiler de veriyor.

Duchamp’ın “Bakire Makineleri” hakkında okuduğum bilgiler ise, sanatçının tüm sanat akımlarıyla nasıl akıl savaşları yaptığını ve galip çıktığını anlatıyor. Satranç ustası olan Duchamp’ın eserlerinde görülen ikilemlerinin belki de satranç tahtasının siyah-beyaz taşlarından kaynaklanıyor. Kim bilir?

Paylaş

İtimatGaliba en iyisi bir çırpıda söylemek. Doktorların yaptığı gibi. Ekim’den beri kanser tedavisi görüyorum ve biraz daha yolum var.

Devam
15 Eylül 2017 Yıl : 13
Sayfa : 163